AYM’den memur maaşları için emsal karar: Eksik ödemelerde hak ihlali

Anayasa Mahkemesi (AYM), eksik ödenen memur maaşlarının tahsili amacıyla başlatılan icra takiplerinin düşürülmesinin ardından idare mahkemelerinde açılan davaların süre aşımı gerekçesiyle reddedilmesini hak ihlali saydı. Yüksek Mahkeme, söz konusu uygulamanın Anayasa ile güvence altına alınan mahkemeye erişim hakkını ihlal ettiğine hükmetti.

Resmi Gazete’de yayımlanan karara göre, tüzel kişiliği kaldırılan Çalış Belediyesinde 2002-2014 yılları arasında çalışan bazı memurlar, ödenmeyen maaşları ve bunlara ilişkin faiz alacaklarının tahsili için 2014 yılında belediye aleyhine ilamsız icra takibi başlattı.

İcra işlemleri devam ederken Çalış Belediyesinin tüzel kişiliği sona erdirildi. Belediyenin taşınır ve taşınmaz malları ile alacak ve borçları Haymana Belediyesine devredildi. Bunun üzerine Haymana İcra Müdürlüğü, Haymana Belediyesini borçlu olarak kayda geçirerek ilgili borçların ödenmesini istedi.

Haymana Belediyesinin itirazı üzerine icra müdürlüğü, memurların başlattığı yargı sürecinden sonra yürürlüğe giren 694 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (KHK) kapsamında icra takiplerinin düşürülmesine karar verdi.

İDARE MAHKEMELERİ DAVALARI SÜRE AŞIMINDAN REDDETTİ

İcra takiplerinin düşürülmesinin ardından memurlar, alacaklarının tahsili için idare mahkemelerinde dava açtı. Mahkemeler, icra takibinin başlatıldığı tarihleri idareye başvuru tarihi olarak değerlendirdi.

Bu doğrultuda, söz konusu tarihe göre yasal süresi içinde talep edilen alacakların ödenmesine karar verilirken süresi geçtiği kabul edilen alacaklara ilişkin davalar reddedildi.

Mahkeme kararlarının kesinleşmesi üzerine memurlar, haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulundu.

AYM, başvuruları inceleyerek Anayasa'nın 36. maddesinde düzenlenen mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine karar verdi.

AYM KARARININ GEREKÇESİ AÇIKLANDI

Yüksek Mahkemenin gerekçeli kararında, başvurucuların eksik maaş ödemeleri nedeniyle o dönemde başvurulabilecek hukuki yol olan ilamsız icra takibini kullandıkları belirtildi.

Çalış Belediyesinin borca itiraz etmediği, icra takiplerinin kesinleşerek haciz aşamasına kadar ilerlediği hatırlatıldı. Ancak daha sonra yürürlüğe giren KHK hükümleri doğrultusunda icra takiplerinin düşürüldüğü ve uyuşmazlıkların idari yargıya taşındığı ifade edildi.

İdare mahkemelerinin, eksik maaş ödemelerinin belirli aylarda gerçekleştiği ve süreklilik göstermediği gerekçesiyle memurların alacaklarını maaşların ödendiği tarihlerde öğrendiği yönünde değerlendirme yaptığı aktarıldı.

AYM ise dava açma süresinin başlangıcına ilişkin değerlendirmede, KHK öncesinde idari yargının görev alanına giren alacaklar için de ilamsız icra takibi yapılabildiğinin dikkate alınmadığını belirtti. Kararda, belediyenin borca itiraz etmemesi nedeniyle takiplerin kesinleştiği ve haciz aşamasına ulaştığı hususunun da mahkemelerce değerlendirilmediği kaydedildi.

İdare mahkemelerinin dava açma süresinin başlangıcına ilişkin öngörülebilir olmayan yorumunun, başvurucuların mahkemeye erişimini zorlaştırdığı ve üzerlerinde ağır bir külfet oluşturduğu sonucuna varıldı.

AYM, kararında şu ifadelere yer verdi:

"Sonuç olarak başvurucuların mahkemeye erişim hakkına yönelik müdahalenin ölçüsüz olduğu kanaatine varılmıştır. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir."