Ayasofya'nın altındaki sır perdesi aralandı: Gizli tüneller ilk kez görüntülendi
Ayasofya'nın altında uzanan 420 metrelik tarihî tünel ağı ilk kez görüntülendi. Çalışmalarda 3 bin tona yakın dolgu çıkarılırken mevcut yapıdan daha eski dönemlere ait olabileceği değerlendirilen kalıntılara ulaşıldı.
Ayasofya-i Kebir Camii'nin altında bugüne kadar büyük ölçüde gizli kalan tarihî tüneller ve yer altı yapıları görüntülendi. Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, devam eden restorasyon çalışmalarında toplam 420 metre uzunluğundaki tünel hattının temizlendiğini ve yaklaşık 3 bin ton dolgu malzemesinin çıkarıldığını açıkladı. Ersoy, uygun bölümlerin ziyaretçilere açılması için teşhir projesi hazırlanacağını bildirdi.
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Ayasofya'da Cumhuriyet tarihinin en kapsamlı restorasyon çalışmaları arasında gösterilen uygulamaların yer altındaki bölümünü inceledi. Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Hasan Fırat Diker'den kazı, temizlik, belgeleme ve güçlendirme çalışmaları hakkında bilgi alan Ersoy, tünellerde yürütülen çalışmaların son durumunu paylaştı.

Ayasofya'nın yer altı bölümlerinde ilk etap etüt çalışmalarına 31 Aralık 2024'te, ikinci etap uygulamalarına ise 2 Aralık 2025'te başlandığını belirten Ersoy, Vezir Bahçe ve Batı Bahçe'deki temizlik çalışmaları sırasında yaklaşık 3 bin ton dolgu malzemesinin çıkarıldığını söyledi.
AYASOFYA'NIN ALTINDA DAHA ESKİ BİR YAPININ İZLERİ BULUNDU
Vezir Bahçe bölümündeki hipoje olarak adlandırılan yer altı mezar yapısında kazıların tamamlandığını açıklayan Ersoy, çalışmalar sırasında mevcut Ayasofya yapısından daha eski bir döneme ait olabileceği değerlendirilen katmanlara ulaşıldığını bildirdi.
Yaklaşık 8 metre uzunluğunda ve 8 metre genişliğinde olan yapıda doğu ve batı yönünde iki kanal hattı bulunduğunu aktaran Ersoy, doğudaki 25 metrelik kanalın temizlendiğini, batı yönündeki hatta ise çalışmaların sürdüğünü kaydetti.
Kazılarda çamurla kaplı tabanın 1,5 metre daha altına inildiğini belirten Ersoy, bu bölümün mevcut Ayasofya'dan daha eski bir döneme ait olabileceğini ifade etti.

6 MEKÂN VE 9 TÜNEL TESPİT EDİLDİ
Batı Bahçe'de yürütülen çalışmalarda altı ayrı mekân ve bu alanlarla bağlantılı dokuz tünel belirlendi. Mekânların bazılarının Ayasofya'nın atrium olarak bilinen avlu bölümüne ait bodrum katları olduğu değerlendiriliyor.
Mekân-6'nın ise Soğukçeşme Sokağı yönüne uzandığı tespit edildi. Yaklaşık 4 metre uzunluğunda ve 4 metre genişliğindeki bu bölümde de incelemeler gerçekleştirildi.
Yer altındaki yapıların korunması için onarım ve güçlendirme çalışmaları da yapılıyor. Uzunluğu 56 metre olan Mekân-2'de, 18 metrelik bölümün tonozlarında onarım gerçekleştirilerek yapısal hasarlar giderildi. Çalışmalarda tarihî dokuyla uyumlu malzemeler kullanıldı.
EN UZUN TÜNEL 180 METRE
Ayasofya'nın altında belirlenen dokuz tünelden yedisinde dolgu toprağının temizliği tamamlandı. Diğer iki tünelde ise tespit ve belgeleme çalışmaları yürütüldü. Temizlenen tünel hatlarının toplam uzunluğu 420 metreye ulaştı.
En uzun hattın 180 metre uzunluğundaki Tünel-4 olduğunu açıklayan Ersoy, bu tünelin Roma Caddesi ile bağlantılı olabileceğini değerlendirdiklerini söyledi. Ayasofya'nın giriş cephesine paralel uzanan tünelin, Fatih Medresesi önünden başlayarak ziyaretçi giriş noktasına doğru ilerlediği belirtildi.

Tünellerdeki yapısal sorunların giderilmesi için de çalışmalar yapılıyor. Tünel-4'te 50 metrelik bölümde paslanmaz çelik tahkimatla güçlendirme tamamlanırken Tünel-5'te 90 metrelik hat üzerindeki uygulama sürüyor.
AYASOFYA'NIN YER ALTI BÖLÜMLERİ ZİYARETÇİLERE AÇILABİLİR
Bakan Ersoy'un açıklamasında yer altı çalışmalarının geleceğine ilişkin en dikkat çekici başlıklardan biri de ziyaretçi projesi oldu.
Ayasofya'nın yer altındaki tarihî bölümlerinin uygun olan kısımlarının ziyaretçilerle buluşturulmasının hedeflendiğini belirten Ersoy, bu amaçla bir teşhir projesi hazırlanmasının planlandığını açıkladı.

Ersoy, ziyaretçi güvenliği ve tarihî yapının korunmasının öncelikli olacağını belirterek, yer altındaki tarihî alanların bilimsel çalışmalar doğrultusunda tanıtıma açılmasının hedeflendiğini söyledi.
Tünellerin havalandırma amacıyla kullanılıp kullanılamayacağı da teknik incelemeler kapsamında değerlendiriliyor. Bakan Ersoy, mevcut tünel çıkışının saatte 120 bin metreküp olarak hesaplanan minimum havalandırma ihtiyacının yalnızca yüzde 3,6'sını karşılayabildiğini belirtti. Yeni lazer tarama ve belgeleme çalışmalarının ardından tünel ağının iklimlendirilmiş hava besleme altyapısı olarak kullanılması ihtimali yeniden değerlendirilecek.
Kaynak:Ajanslar
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.