Araç kiralama sektörüne kapsamlı düzenleme: Bakanlık yeni taslağı açıkladı

Ticaret Bakanlığı, motorlu kara taşıtlarının kiralanmasına ilişkin kapsamlı değişiklikler öngören yeni bir yönetmelik taslağını kamuoyunun ve sektör temsilcilerinin görüşüne sundu. Amaç; sektörde hizmet kalitesini yükseltmek, kayıt dışılığı azaltmak ve tüketici mağduriyetlerini ortadan kaldırmak.

Bakanlıktan edinilen bilgilere göre, otomotiv sektöründe adil, rekabetçi ve istikrarlı piyasa yapısının korunmasına yönelik çalışmalar sürdürülüyor. Bu çerçevede stratejik öneme sahip araç kiralama sektöründe, kurumsal yapının güçlendirilmesi için “Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik Taslağı” hazırlandı.

Taslak düzenleme, ağırlıklı olarak bireysel tüketicilerin yaptığı kısa ve orta vadeli kiralamaları kapsıyor. İşletmelere yönelik uzun süreli filo kiralamaları ise kapsam dışında bırakıldı.

YETKİ BELGESİ VE MERKEZİ SİSTEM ZORUNLU OLACAK

Taslağa göre, ticari amaçla araç kiralayan tüm işletmelerin yetki belgesi alması zorunlu hale geliyor. Yetki belgesi için işletmenin meslek odasına kayıtlı olması, vergi mükellefi olması ve iş yerinin konut ya da başka bir ticari faaliyet için kullanılmaması şartı aranacak. Ayrıca kiralama faaliyetinden sorumlu kişilerin en az ilköğretim mezunu olması, belirli suçlardan hüküm giymemiş bulunması ve Mesleki Yeterlilik Kurumu onaylı Seviye 4 belgesine sahip olması gerekecek.

Sektörün denetimi ve şeffaflığın artırılması amacıyla Ticaret Bakanlığı bünyesinde “Motorlu Kara Taşıtı Kiralama Bilgi Sistemi” kurulacak. Yetki belgesi başvuruları ve tüm kayıt işlemleri bu sistem üzerinden yürütülecek.

ARAÇLARA YAŞ, KİLOMETRE VE ÇEVRE KRİTERİ

Tüketici güvenliğini artırmayı hedefleyen taslak, kiralanacak araçlara yönelik teknik sınırlamalar da getiriyor. Klasik araçlar hariç olmak üzere, 5 yaşından büyük veya 100 bin kilometreyi aşmış taşıtların kiralanması yasaklanacak. İşletmelerin en az 5’i kendilerine ait olmak üzere toplamda en az 10 araçlık filoya sahip olması gerekecek.

Büyükşehirlerde faaliyet gösteren işletmelere ise çevre dostu ulaşımı teşvik etmek amacıyla yeni yükümlülükler getiriliyor. Buna göre, filolarda en az biri Türkiye’de üretilmiş olmak şartıyla en az 2 hibrit veya elektrikli araç bulundurulacak.

DEPOZİTO VE SÖZLEŞMELERE NET SINIRLAR

Taslakta, depozito uygulamasına ilişkin tüketiciyi koruyan düzenlemeler de yer alıyor. Buna göre, 1–6 günlük kiralamalarda depozito tutarı en fazla 3 günlük, 7–30 günlük kiralamalarda ise en fazla 7 günlük kira bedeli ile sınırlandırılacak. Araç iadesini takip eden 7 gün içinde depozitonun iade edilmesi zorunlu olacak.

Ön ödemeli rezervasyonlarda tüketicilere, teslim saatinden 24 saat öncesine kadar gerekçe göstermeksizin ve kesinti olmadan iptal hakkı tanınacak. Olağan kullanım kaynaklı aşınma ve yıpranmalar için tüketiciden herhangi bir bedel talep edilemeyecek.

SİGORTA, KIŞ LASTİĞİ VE EK HİZMETLER ÜCRETSİZ OLACAK

Kasko ve sigorta bedelleri kiralama ücretine dahil edilecek; tüketicinin bu güvencelerden yararlanması ek koşullara bağlanamayacak. Mevsim şartlarının gerektirdiği dönemlerde, talep edilmesi halinde kış lastiği işletme tarafından sağlanacak. Periyodik bakımı yapılmamış araçların kiraya verilmesine izin verilmeyecek.

Ayrıca kiracının talebi halinde bebek koltuğu, navigasyon ve hızlı geçiş sistemi (HGS) gibi ek donanımların ücretsiz sunulması zorunlu olacak. Mahkeme kararı olmaksızın “değer kaybı” adı altında tüketiciden ücret talep edilmesi de yasaklanacak.

İLAN SİTELERİNE DENETİM YÜKÜMLÜLÜĞÜ

Düzenlemeyle birlikte ilan siteleri ve çevrim içi platformlar da sorumluluk altına alınıyor. Bu platformlar, araç kiralama ilanı veren işletmelerin yetki belgesine sahip olup olmadığını kontrol etmekle yükümlü olacak. Yetkisiz işletmelerin ilan vermesi engellenecek.

Mevcut işletmelerin yeni sisteme uyum sağlaması amacıyla, yetki belgesi almaları için 1 Ocak 2027’ye kadar süre tanınacak.