50 TL’ye hastalık raporu vaadi! “1 hafta yatırma garantisi” ilanına uzmanından sert tepki: Alan da satan da bu cezayı ödeyecek

İkinci el alışveriş sitesinde yayımlanan “Rapor almalık hasta nefesli balon” ilanı, 50 TL’lik fiyatı ve “1 hafta yatırma garantisi” vaadiyle sosyal medyada yeniden tartışma yarattı. SGK Başuzmanı İsa Karakaş, 2024 yılında yayımlandığı belirtilen ve 2026’da yeniden dolaşıma giren ilanı değerlendirdi. Karakaş, gerçeğe aykırı rapor alarak haksız kazanç elde etmeye çalışanları ve bu tür ürünleri satanları bekleyen hukuki sonuçlara dikkat çekti.

50 TL’YE “HASTA NEFESİ” VAADİ

İlanda, balonun içine hastalık taşıdığı öne sürülen nefesin üflendiği ve bu havayı soluyan kişinin hastalanarak hastaneden istirahat raporu alabileceği iddia ediliyor. “Corona değil, düz hastalık” notuyla paylaşılan ilanın, İzmir'deki bir ikinci el alışveriş platformunda yayımlandığı belirtiliyor.

İlanın gerçek bir satış amacı taşıyıp taşımadığı ya da mizah amacıyla hazırlanıp hazırlanmadığı ise doğrulanmış değil.

İSA KARAKAŞ: BU YALNIZCA BİR İNTERNET ŞAKASI DEĞİL

SGK Başuzmanı İsa Karakaş, köşe yazısında söz konusu ilanı yalnızca kara mizah olarak değerlendirmenin yeterli olmadığını ifade etti. Meslek hayatı boyunca çeşitli usulsüzlük örnekleriyle karşılaştığını aktaran Karakaş, bu ilanı da denetim ve iş ahlakı açısından sorgulanması gereken bir durum olarak nitelendirdi.

Karakaş, ikinci el satış platformlarının bu tür ilanları nasıl denetlediğinin de araştırılması gerektiğini belirterek Sağlık Bakanlığı ve Ticaret Bakanlığına yaptırım çağrısında bulundu.

SAHTE RAPORLA SGK'DAN ÖDEME ALMAK MÜMKÜN MÜ?

Karakaş'ın dikkat çektiği konulardan biri de gerçeğe aykırı raporla geçici iş göremezlik ödeneği alınması. Halk arasında “rapor parası” olarak bilinen bu ödeme, gerekli koşulların sağlanması hâlinde Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından yapılıyor.

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında, hastalık nedeniyle geçici iş göremezlik ödeneği genel olarak iş göremezliğin üçüncü gününden itibaren veriliyor. Ödeme tutarı, ayakta tedavide günlük kazancın üçte ikisi, yatarak tedavide ise yarısı üzerinden hesaplanıyor. Hastalık nedeniyle ödenek alabilmek için önceki bir yıl içinde en az 90 gün kısa vadeli sigorta primi bildirilmiş olması şartı da bulunuyor.

Ancak raporun hileyle alınması veya ödeneğin haksız şekilde tahsil edilmesi durumunda hukuki sonuçlar doğabiliyor.

HAKSIZ ÖDEME FAİZİYLE GERİ İSTENEBİLİR

Gerçeğe aykırı raporla ödeme alındığının tespit edilmesi hâlinde SGK, mevzuat çerçevesinde yersiz ödemelerin iadesini talep edebiliyor. Koşullarına göre geri istenen tutara faiz de uygulanabiliyor.

Karakaş, bu tür girişimlerin yalnızca rapor alan kişiyi ilgilendirmediğini, işvereni ve sigorta primleriyle oluşturulan ortak kaynağı da etkilediğini vurguladı.

SAHTE RAPOR İŞTEN ÇIKARILMA NEDENİ OLABİLİR

Gerçeğe aykırı rapor kullanılması, işçi açısından iş sözleşmesinin sona erdirilmesine kadar uzanan sonuçlar doğurabiliyor.

4857 sayılı İş Kanunu'nun 25. maddesinin ikinci fıkrasındaki koşulların oluşması hâlinde işveren, iş sözleşmesini haklı nedenle derhâl feshedebiliyor. Bu durumda işçinin kıdem ve ihbar tazminatına hak kazanamaması söz konusu olabiliyor. Ancak uygulanacak sonuç, olayın somut koşullarına ve hukuki değerlendirmeye bağlı.

Karakaş, gerçek bir hastalık nedeniyle alınan raporla hileli şekilde düzenlenen veya kullanılan raporun birbirinden ayrılması gerektiğini belirtti.

BALONU SATAN KİŞİ DE CEZA SORUMLULUĞUYLA KARŞILAŞABİLİR

İlanı veren kişinin sorumluluğu da tartışmanın önemli başlıklarından biri. Türk Ceza Kanunu kapsamında, olayın özelliklerine göre dolandırıcılık suçu gündeme gelebiliyor. Örneğin, hastalık bulaştırdığı iddia edilen bir balonun bu özelliği taşımadığı hâlde alıcı kandırılarak para alınması, diğer yasal koşulların da oluşması durumunda dolandırıcılık kapsamında değerlendirilebilir.

Balonun gerçekten hastalık bulaştırması veya satıcının bu yönde bilerek hareket etmesi hâlindeyse kasten yaralama dâhil farklı suçlar bakımından değerlendirme yapılabilir. Hangi suçun oluşacağı; kast, eylem ve ortaya çıkan sonuçlar gibi unsurlara bağlıdır.

Karakaş, ilanın bir şaka olduğu iddiasının da tek başına her durumda hukuki sorumluluğu ortadan kaldırmayacağına dikkat çekti.

İLANIN GERÇEKLİĞİ HENÜZ DOĞRULANMADI

50 TL fiyatla yayımlandığı belirtilen “hasta nefesli balon” ilanı, sosyal medyada yeniden tartışma konusu olurken olayın gerçek bir satış girişimi olup olmadığına ilişkin doğrulanmış bir bilgi bulunmuyor. Uzman değerlendirmeleri ise sahte rapor yoluyla haksız ödeme alınmasının hem sosyal güvenlik hem de iş hukuku açısından ciddi sonuçlar doğurabileceğini ortaya koyuyor.