Milyonlarca gencin hayali suya düştü: Lisans mezunlarının iş bulma oranı geriledi

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), üniversite mezunlarının istihdam durumu, ilk iş bulma süreleri, kazançları ve eğitimleriyle uyumlu mesleklerde çalışma oranlarını içeren Yükseköğretim İstihdam Göstergeleri 2025 raporunu kamuoyuyla paylaştı.

LİSANS VE ÖN LİSANS İSTİHDAM ORANLARINDA GERİLEME

Rapora göre, lisans mezunlarının kayıtlı istihdam oranı 2024 yılında yüzde 75 iken, 2025 yılında yüzde 73,9’a düştü. Ön lisans mezunlarında ise kayıtlı istihdam oranı yüzde 66,4 seviyesinden yüzde 65,7’ye geriledi.

İSTİHDAMDA ZİRVEDE YER ALAN BÖLÜMLER

Lisans bölümleri arasında en yüksek kayıtlı istihdam oranı yüzde 95,5 ile tıp alanında gerçekleşti. Tıp fakültesini sırasıyla şu bölümler takip etti:

• Özel Eğitim Öğretmenliği: Yüzde 90,8
• Havacılık Elektrik ve Elektroniği: Yüzde 89,9
• Matematik Mühendisliği ve Hemşirelik: Yüzde 89,8

Raporun verilerine göre; dil ve konuşma terapisi, uçak bakım ve onarım, elektrik mühendisliği, kontrol ve otomasyon mühendisliği ile eczacılık da istihdam oranı en yüksek diğer bölümler arasında yer aldı.

Eğitim alanları bazında incelendiğinde en yüksek kayıtlı istihdam oranı yüzde 84,5 ile sağlık ve refah alanında görüldü. Bu alanı yüzde 82,1 ile mühendislik, imalat ve inşaat, yüzde 76,7 ile bilişim ve iletişim teknolojileri izledi.

Ön lisans mezunları arasında ise en yüksek kayıtlı istihdam oranı yüzde 92,6 ile polis meslek eğitiminde kaydedildi. Bu alandan sonra en yüksek oranlar elektrik enerjisi üretim, iletim ve dağıtımı (yüzde 87,4), uçak teknolojisi (yüzde 84,8), kontrol ve otomasyon teknolojisi (yüzde 83,9) ve elektrik bölümünde (yüzde 83,7) görüldü.

İLK İŞ BULMA SÜRELERİ KISALDI

Lisans mezunlarının ortalama ilk iş bulma süresi 2024’te 14,4 ay olarak ölçülürken, 2025’te 14,2 aya düştü. Ön lisans mezunlarında ise bu süre 16 aydan 15,8 aya geriledi.

İlk işini en kısa sürede bulan lisans mezunları dil ve konuşma terapisi bölümünden çıktı. Bu bölümde ortalama ilk iş bulma süresi 2,4 ay oldu. Dil ve konuşma terapisini tıp (3,9 ay), özel eğitim öğretmenliği (4,4 ay), eczacılık (4,6 ay) ve ergoterapi (7,6 ay) takip etti.

Ön lisans düzeyinde ilk işe en hızlı ulaşan bölüm 3 ay ile polis meslek eğitimi oldu. Optisyenlikte ilk iş bulma süresi 9,9 ay, aşçılıkta 10,8 ay, eczane hizmetlerinde 11,6 ay ve sivil havacılık kabin hizmetlerinde 11,7 ay olarak hesaplandı.

KAZANCI EN YÜKSEK BÖLÜM: PİLOTAJ

TÜİK verilerine göre lisans mezunları arasında aylık ortalama kazancı en yüksek olan bölüm pilotaj oldu. Pilotajı sırasıyla matematik mühendisliği, uzay mühendisliği, uçak mühendisliği ile kontrol ve otomasyon mühendisliği izledi.

Ön lisans mezunlarında ise kazancı en yüksek bölüm uçak teknolojisi olarak belirlendi. Raporda net parasal kazanç tutarlarına yer verilmezken, bölümler kazanç seviyelerine göre sıralandı.

EĞİTİM ALANI İLE UYUMLU ÇALIŞMA ORANI

Ücretli çalışan lisans mezunlarının eğitim gördükleri alanla uyumlu bir meslekte çalışma oranı yüzde 56,7 olarak gerçekleşti. Bu oran 2024 yılında yüzde 56,1 seviyesindeydi. Ön lisans mezunlarında kendi alanında çalışma oranı ise yüzde 51’den yüzde 50,8’e düştü.

Lisans mezunlarında kendi alanında çalışma oranının en yüksek olduğu alan yüzde 80,4 ile sağlık ve refah oldu. İş, yönetim ve hukuk alanında bu oran yüzde 79,6, eğitimde yüzde 64,8, mühendislik, imalat ve inşaatta ise yüzde 63,6 olarak ölçüldü. En düşük uyum oranı ise yüzde 20,6 ile sosyal bilimler, gazetecilik ve enformasyon alanında kaydedildi.

Ön lisans mezunlarında ise sosyal bilimler, gazetecilik ve enformasyon alanında kendi mesleğiyle uyumlu bir işte çalışma oranı yalnızca yüzde 7,8 oldu.

"KAYITLI İSTİHDAM DIŞINDA OLMAK DOĞRUDAN İŞSİZLİK ANLAMINA GELMİYOR"

TÜİK, çalışmanın 2015-2024 döneminde bir yükseköğretim programından mezun olan ve 2025 yılında Türkiye’de kayıtlı bulunan kişilerin idari verileri üzerinden hazırlandığını bildirdi. Kurum, kayıtlı istihdamda yer almayan her mezunun doğrudan işsiz kabul edilmemesi gerektiğini vurgulayarak; eğitime devam etme, kayıt dışı çalışma, iş aramama veya fiilen yurt dışında bulunma durumlarının da kayıtlı istihdam dışında kalma nedenleri arasında yer aldığını kaydetti.