Kutup girdabı bölünüyor! Türkiye için soğuk hava alarmı: Kışın dengesi değişebilir

Kış mevsiminin başlamasıyla birlikte Kuzey Kutbu’nda yaşanan atmosferik gelişmeler meteoroloji dünyasının gündemine girdi. Kutup girdabının zayıflaması ve bölünmesi, Arktik bölgedeki dondurucu havanın daha güney enlemlere ilerlemesi ihtimalini artırıyor. Avrupa’da soğuk hava dalgaları beklenirken Türkiye’nin de bu sistemden etkilenip etkilenmeyeceği merak konusu oldu. Ancak uzmanlara göre Türkiye’de sert bir kış yaşanması henüz kesinleşmiş değil.

KUTUP GİRDABI NEDEN BÖLÜNÜYOR?

Kuzey Kutbu çevresinde dönen güçlü rüzgârlar, normal şartlarda aşırı soğuk havanın kutup bölgesinde kalmasını sağlıyor. Ancak bu rüzgârların zayıflaması veya kutup girdabının parçalanması, soğuk hava kütlelerinin daha güney enlemlere ilerlemesine zemin hazırlayabiliyor.

Bu yıl kutup girdabında alışılmışın dışında değişiklikler yaşanması, Avrupa başta olmak üzere kuzey yarımkürede kış koşullarına ilişkin endişeleri artırdı.

ANİ STRATOSFERİK ISINMA DENGELERİ DEĞİŞTİREBİLİR

Kutup girdabındaki değişimde etkili olan önemli atmosfer olaylarından biri Ani Stratosferik Isınma (SSW) olarak biliniyor.

Atmosferin üst katmanlarında meydana gelen bu olay sırasında stratosfer sıcaklıkları kısa sürede yükselirken kutup çevresindeki güçlü rüzgâr sistemi zayıflayabiliyor. Alt atmosferden yukarı taşınan büyük ölçekli hava dalgaları da bu süreci tetikleyebiliyor.

Pasifik Okyanusu’ndaki El Niño olayının atmosfer dolaşımını etkileyerek bu gelişmelerde rol oynayabileceği değerlendiriliyor. Ancak uzmanlar, yaşanan değişimin doğrudan El Niño kaynaklı olduğunu söylemek için henüz yeterli veri bulunmadığına dikkat çekiyor.

Kutup girdabındaki değişimin dikkat çeken yönlerinden biri de gerçekleştiği tarih oldu.

Reading Üniversitesi Meteoroloji Profesörü Andrew Charlton-Perez, ani stratosferik ısınma olayının modern gözlem kayıtlarında karşılaşılan en erken dönemlerden birinde yaşandığını belirtti.

1979’dan itibaren uydu gözlemlerini, 1940’lı yıllardan itibaren ise farklı meteorolojik kayıtları inceleyen Charlton-Perez, bu kadar erken tarihte benzer bir gelişmeyle karşılaşılmadığını ifade ederek “Daha önce böyle bir şey görmedik” dedi.

TÜRKİYE BU KIŞ SERT SOĞUKLARLA KARŞILAŞACAK MI?

Kutup girdabındaki zayıflama ve bölünme, Avrupa’da soğuk hava dalgalarının etkili olma ihtimalini artırsa da Türkiye’nin tamamında sert kış yaşanacağı anlamına gelmiyor.

Soğuk hava kütlelerinin Türkiye’ye ulaşıp ulaşmayacağı, atmosferdeki basınç sistemlerinin konumuna, rüzgârların yönüne ve bölgesel hava hareketlerine bağlı olacak.

TRT Haber’e konuşan iklim bilimci Dr. Okan Bozyurt da kutup girdabının izleyeceği güzergâhın belirleyici olacağını vurguladı. Sistemin Doğu Avrupa ve Balkanlar üzerinden ilerlemesi halinde Türkiye’nin de soğuk hava dalgasından etkilenebileceğini belirtti.

Bozyurt, kutup girdabındaki erken değişimin etkilerinin bütün kışa yayılacağının söylenemeyeceğini, önümüzdeki 2-3 haftanın gelişmeler açısından önemli olduğunu ifade etti. Kutup girdabındaki değişim yalnızca soğuk hava ihtimaliyle değil, yağış düzeninde yaşanabilecek farklılıklarla da dikkat çekiyor.

Reading Üniversitesi Meteoroloji Profesörü Andrew Charlton-Perez, ani stratosferik ısınmanın İngiltere’de daha soğuk ancak aynı zamanda daha kurak hava koşullarına yol açabileceğini belirtti.

Yetersiz yağışların baraj ve rezervuarların doluluk seviyelerini düşürebileceği, bunun da gelecek yaz döneminde tarım ve su kaynakları açısından sorun yaratabileceği değerlendiriliyor.

KIŞIN SEYRİ ÖNÜMÜZDEKİ HAFTALARDA NETLEŞECEK

Kutup girdabındaki değişimin ne kadar süreceği ve hangi bölgeleri etkileyeceği henüz kesinlik kazanmadı. Uzmanlara göre sistemin hareket yönü, Türkiye’nin kış aylarında karşılaşabileceği sıcaklık ve yağış koşullarını belirleyen önemli faktörlerden biri olacak.

Dolayısıyla Avrupa’da gündeme gelen soğuk hava alarmının Türkiye için de kesin bir kar yağışı veya sert kış beklentisi anlamına gelmediği vurgulanıyor.