Hisseli tapusu olanlar dikkat: AYM o düzenlemeyi iptal etti

Hisseli tapu sahiplerini ilgilendiren önalım hakkı düzenlemesi Anayasa Mahkemesi'nden döndü. AYM, paylı mülkiyete konu taşınmazlarda bir payın satılması durumunda, önalım hakkının kullanılması için bedelin mahkeme tarafından rayiç değer üzerinden belirlenmesini öngören hükmü Anayasa'ya aykırı bularak iptal etti. Kararın yürürlüğe girmesi için 9 aylık süre tanındı.

Resmi Gazete'de yayımlanan karara göre, 13 ayrı asliye hukuk mahkemesi ile CHP, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 734. maddesinde 7571 sayılı Kanun ile yapılan değişikliğin iptali için AYM'ye başvurdu.

Başvurularda, yeni düzenlemenin önalım hakkının kullanım koşullarını değiştirdiği belirtildi. Önceki uygulamada paydaş, taşınmazdaki payın satış bedelini ve tapu masraflarını ödeyerek önalım hakkını kullanabiliyordu. Değişiklikle birlikte satış bedeli yerine mahkeme tarafından belirlenecek rayiç bedelin esas alınması öngörülmüştü.

Başvurucular, rayiç bedelin hangi tarihe göre hesaplanacağının ve belirleme sürecine ilişkin sürelerin yeterince açık olmadığını savundu. Düzenlemenin tapu siciline güven ilkesiyle de bağdaşmadığı ileri sürüldü.

AYM İPTAL GEREKÇESİNİ AÇIKLADI

Anayasa Mahkemesi, kararında mülkiyet hakkının Anayasa'nın 35. maddesiyle güvence altına alındığını hatırlattı. Önalım hakkının satıcı, üçüncü kişi alıcı ve önalım hakkı sahibi arasında hukuki bir ilişki oluşturduğunu belirten Yüksek Mahkeme, düzenlemenin tarafların mülkiyet haklarını etkilediğine işaret etti.

AYM, taşınmaz payının satışında tarafların serbest iradeleriyle belirlediği bedelin esas alınmamasını eleştirdi. Mahkeme, rayiç bedelin hakim tarafından belirlenmesinin satış sözleşmesinin koşullarını değiştirdiğini ve tarafların üzerinde anlaştığı bedeli geçersiz hale getirdiğini değerlendirdi.

Kararda, üçüncü kişi alıcının satış sözleşmesinde belirlenen bedel üzerinden yaptığı işlemin mahkemece farklı bir bedelle sonuçlanabileceği belirtildi. Bu durumun alıcının haksız kazanç elde etmesine veya zarara uğramasına yol açabileceği, önalım hakkı sahibini de hukuken belirsiz bir konuma sokabileceği ifade edildi.

AYM, mevcut düzenlemenin hukuki ilişkinin tarafları arasında adil bir menfaat dengesi kurmadığı sonucuna vararak ilgili hükmü iptal etti.

İPTAL KARARI NE ZAMAN YÜRÜRLÜĞE GİRECEK?

Anayasa Mahkemesi, iptal hükmünün kararın yürürlüğe girmesi için 9 ay ertelenmesine karar verdi. Bu süre boyunca ilgili düzenleme yürürlükte kalacak. Sürenin sonunda önalım hakkının kullanımında uygulanacak yeni yasal çerçevenin nasıl şekilleneceği ise yapılacak düzenlemeye bağlı olacak.