Herkes baharat olarak kullanıyor! Profesörden kritik uyarı: Reçeteyle satılmalı

İzmir’de Dokuz Eylül Üniversitesi (DEÜ) bünyesinde yürütülen araştırma, mutfaklarda baharat olarak kullanılan İzmir kekiğiyle ilgili dikkat çeken sonuçlar ortaya koydu. “Bilyalı kekik” veya “bilya kekik” olarak da bilinen Origanum onites üzerine çalışan akademisyenler, bitkinin bilinçsiz kullanımının antibiyotik direncini tetikleyebileceğini belirledi.

DEÜ Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Öğretim Üyesi ve Fauna ve Flora Araştırma ve Uygulama Merkezi (FAMER) Müdürü Prof. Dr. Kerem Canlı başkanlığındaki 16 kişilik ekip tarafından yürütülen araştırmanın ilk sonuçları daha önce bilimsel bir dergide yayımlandı. Önceki çalışmada İzmir kekiğinin bazı mikroorganizmalar üzerindeki etkisinin kimyasal antibiyotiklerle kıyaslanabilecek düzeyde olduğu tespit edildi.

40 GÜN BOYUNCA İNCELENDİ

Araştırmanın yeni aşamasında ise bitkinin etkisinden çok, kontrolsüz ve uzun süreli kullanımının mikroorganizmalar üzerindeki sonuçları ele alındı.

Yüksek lisans öğrencisi Suray Serdarova'nın tez çalışması kapsamında, İzmir kekiği ekstraktının etkili seviyenin altında kalan miktarlarına mikroorganizmalar 40 gün boyunca tekrar tekrar maruz bırakıldı. Araştırmacılar bu süreçte oluşan direnç gelişimini takip etti.

Elde edilen sonuçlar, güçlü antimikrobiyal özellik taşıyan doğal ürünlerin de gelişigüzel kullanılmasının direnç sorununa yol açabileceğine işaret etti.

“ANTİBİYOTİKLERE KARŞI DA DİRENÇ GELİŞTİ”

Prof. Dr. Kerem Canlı, çalışmanın kendileri açısından da şaşırtıcı sonuçlar ortaya koyduğunu belirterek, İzmir kekiğine maruz kalan mikroorganizmaların zaman içerisinde direnç geliştirdiğini söyledi.

Canlı, daha sonra yapılan incelemelerde “çapraz direnç” olarak tanımlanan durumla karşılaştıklarını belirtti. Buna göre kekik nedeniyle direnç kazanan bazı mikroorganizmaların, kullanılan antibiyotiklere karşı da direnç geliştirdiği gözlemlendi.

Canlı, kontrolsüz kekik ve benzeri antimikrobiyal özellik taşıyan bitkilerin kullanımının ileride ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceği uyarısında bulundu.

“MİKTARI VE KULLANIM SÜRESİ BİLİMSEL OLARAK BELİRLENMELİ”

İzmir kekiği gibi bitkilerin sağlık amacıyla kullanılmasında dozun ve kullanım süresinin önemine dikkat çeken Canlı, bu konuda daha fazla bilimsel araştırma yapılması gerektiğini ifade etti.

Canlı, özellikle antimikrobiyal etkisi bulunan bitkilerin yalnızca “doğal” oldukları gerekçesiyle sınırsız ve kontrolsüz biçimde kullanılmaması gerektiğini vurguladı.

“REÇETEYLE SATILMALI”

Prof. Dr. Canlı, İzmir kekiğinin eczanelerde kontrollü şekilde satışa sunulması gerektiğini savundu. Bitkinin antibiyotik ve antifungal özelliklerinin yanı sıra araştırmalarda antikanser etkilerinin de incelendiğini belirten Canlı, bu düzeyde biyolojik etki gösteren ürünlerin bilinçsiz kullanımının risk oluşturabileceğini söyledi.

Canlı, kontrolsüz kullanımın devam etmesi halinde gelecekte antibiyotik tedavisinin etkinliğinin azalabileceği uyarısında bulunarak, “Eğer bugün İzmir kekiğini reçeteyle kullanmazsak ve kontrolsüz kullanırsak yarın eczaneden aldığımız hiçbir antibiyotik hastalığımızı iyileştirmeyecek” ifadelerini kullandı.