Emeklilere nakit yardım gündemde: Gelire göre destek modeli

Emeklilere yapılacak ilk düzenlemenin enflasyon farkıyla birlikte seyyanen zam veya refah payı verilmesi olması bekleniyor. Üzerinde durulan formüllerden biri, 18 milyon emeklinin tamamına enflasyon farkına ek olarak refah payı uygulanması. Ancak bu artışın herkese aynı oranda verilmesi planlanmıyor. Prim gün sayısı, çalışma süresi ve mevcut maaş dikkate alınarak farklı oranlar belirlenmesi değerlendiriliyor.

Etki analizlerinde 65 yaş üstü çalışmayan emekliler ile en düşük emekli aylığı alan ve gelir düzeyi düşük vatandaşların daha yüksek refah payından yararlanması üzerinde duruluyor.

GEDAT YERİNE EK ÖDEME FORMÜLÜ

Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi (GEDAT), genel bir destek projesi olarak değerlendirildiği için emeklilere özel uygulanmayacak. Bunun yerine gelir durumuna göre belirlenen ek ödeme modelinin hayata geçirilmesi üzerinde çalışılıyor.

Bu kapsamda geliri düşük emeklilere kira, yakıt ve ulaşım gibi ihtiyaçları için nakit destek verilmesi gündemde. Ek ödemelerin miktarı ve kapsamının emeklilerin gelirleri, geçim koşulları ve bölgesel ihtiyaçlarına göre belirlenmesi planlanıyor.

SEYYANEN ZAM SEÇENEĞİ DE DEĞERLENDİRİLİYOR

Çalışmalar kapsamında ikinci seçenek olarak seyyanen zam formülü de ele alınıyor. Bu modelin uygulanması halinde 18 milyon emeklinin tamamına eşit tutarda ödeme yapılacak.

Haberde yer alan hesaplamalara göre, emeklilere 15 bin lira seyyanen zam verilmesinin bütçeye yaklaşık 3 trilyon lira maliyeti bulunuyor. 10 bin liralık artışın maliyeti 2 trilyon lira, 8 bin liranın 1,2 trilyon lira, 5 bin liranın ise yaklaşık 1 trilyon lira olacağı belirtiliyor. Seyyanen zam seçeneği mevcut değerlendirmelerde daha düşük ihtimal olarak görülüyor.

Bu modelde de en düşük emekli aylığı alanların daha fazla yararlanacağı bir sistem üzerinde duruluyor. Refah payı seçeneğinde olduğu gibi 65 yaş üstü çalışmayan ve gelir düzeyi düşük emeklilere ek nakit ödemeler yapılması değerlendiriliyor.

8 MİLYON 65 YAŞ ÜSTÜ EMEKLİ BULUNUYOR

Türkiye’de yaklaşık 27,5 milyon prim ödeyen çalışan ve 18 milyon emekli bulunuyor. 65 yaş üstü emekli sayısının ise yaklaşık 8 milyon olduğu tahmin ediliyor. Bu gruptaki kayıtlı çalışan ve çalışmayan emekliler için ayrı etki analizleri hazırlandığı belirtiliyor.

En düşük emekli aylığını alanların sayısı 5 milyon 17 bin olarak hesaplanırken, bu sayının yılbaşından sonra artabileceği öngörülüyor.

EMEKLİLERİN GELİR VE İHTİYAÇLARINA GÖRE FARKLILAŞTIRMA YAPILACAK

Hazırlanan analizlerde 65 yaş üstü emekliler, çalışan ve çalışmayanlar, en düşük emekli aylığı alanlar ve gelir düzeyi düşük vatandaşlar ayrı gruplar halinde inceleniyor. Bölgesel ihtiyaçların da değerlendirmeye alındığı çalışmalarda, çalışan emekliler ile çalışamayanların geçim koşulları farklı başlıklar altında ele alınıyor.

Planlanan modelde önce tüm emekliler için ortak bir alt sınır oluşturulması, ardından düşük gelirli ve en düşük aylık alan emeklilere ek ödemeler yapılması seçenekleri değerlendiriliyor. Refah payı veya nakit destek uygulanması halinde ödemelerin çeşitli kriterlere göre farklılaştırılması gündemde. Aylık Bağlama Oranları (ABO) üzerinde de incelemeler yürütülüyor.