Emekli maaşlarına seyyanen zam yapılacak mı? Yeni teklif Meclis'te

Emekli aylıklarına yapılan zamlar, herkesin gelirinde aynı oranda artış sağlamayabiliyor. Kök maaşı belirlenen taban aylığın altında kalan emekliler, yasal düzenlemeyle bu tutara tamamlanan ödemelerden yararlanırken kök maaşı sınırın üzerinde olanlar kendi aylıkları üzerinden hesaplanan zam oranını alıyor. Bu durum, birbirine yakın prim ve çalışma geçmişine sahip emekliler arasında bile gelir farklarına neden olabiliyor.

Finansal Kurumlar Birliği tahminine göre, SSK ve BAĞ-KUR emeklilerinin aylıklarına Ocak 2027'de yüzde 10,45 zam yapılması senaryosu öne çıkıyor. Bu tahminin gerçekleşmesi halinde, halen 23 bin 552 lira olan en düşük emekli aylığı yaklaşık 26 bin 13 liraya yükselebilir. Ancak taban aylığın artırılması için yasal düzenleme yapılması gerekiyor. Zam oranı ve yeni taban aylık tutarı henüz kesinleşmiş değil.

EN DÜŞÜK EMEKLİ AYLIĞI ASGARİ ÜCRETE BAĞLANABİLİR

Kök maaş sorununa yönelik önerilerden biri, en düşük emekli aylığının her zam döneminde yeniden belirlenmesi yerine net asgari ücrete endekslenmesi. Bu modelde taban aylığın asgari ücretin altında kalmaması ve belirli aralıklarla otomatik olarak güncellenmesi amaçlanıyor.

Bu yönde bir kanun teklifi de TBMM'ye sunuldu. 16 Ekim'de verilen teklif, en düşük emekli aylığının net asgari ücret seviyesine çıkarılmasını öngörüyor. Teklif, 19 Ekim'de Plan ve Bütçe Komisyonu'na sevk edildi. Düzenleme henüz yasalaşmadı.

MAAŞ HESAPLAMA SİSTEMİ DEĞİŞEBİLİR

Emekli aylıkları hesaplanırken sigortalının prim gün sayısı, çalışma süresi, bildirilen kazancı ve aylık bağlama oranı dikkate alınıyor. Farklı dönemlerde uygulanan hesaplama kuralları da emekliler arasındaki maaş farklılıklarında etkili oluyor.

Gündemdeki seçeneklerden biri, bu hesaplama yönteminin yeniden ele alınması. Böyle bir düzenlemeyle düşük aylık alan emeklilerin desteklenmesi ve ödenen primlerle alınan maaş arasındaki ilişkinin güçlendirilmesi hedefleniyor. Ancak hesaplama formülünde yapılacak değişikliğin mevcut emeklilerin yanı sıra ileride emekli olacak sigortalıları da etkilemesi beklenebilir.

İNTİBAK DÜZENLEMESİ YENİDEN TARTIŞILIYOR

Farklı tarihlerde emekli olanlar arasındaki maaş farklarını azaltmak için intibak düzenlemesi de öneriliyor. Bu uygulama, benzer prim ve çalışma koşullarına sahip kişilerin emeklilik tarihleri nedeniyle farklı aylıklar almasının önüne geçilmesini amaçlıyor.

TBMM'de 2026 yılında yapılan görüşmelerde emekli aylığı hesaplama sisteminin yeniden düzenlenmesi, intibak yasası çıkarılması ve en düşük emekli aylığının asgari ücretin altına düşmemesi yönündeki öneriler gündeme geldi. Bu başlıklarda henüz yürürlüğe girmiş yeni bir düzenleme bulunmuyor.

SEYYANEN ZAM SEÇENEĞİ DE GÜNDEMDE

Emekliler için tartışılan bir diğer yöntem, enflasyon artışına ek olarak herkese aynı tutarda zam yapılması. Seyyanen zam olarak adlandırılan bu uygulamada, sabit tutarlı artış düşük maaş alan emeklinin aylığında daha yüksek oransal artış sağlarken yüksek maaş alanlarda aynı etkiyi yaratmıyor.

Mevcut sistemde SSK ve BAĞ-KUR emeklilerinin kök aylıkları altı aylık enflasyon oranına göre artırılıyor. En düşük emekli aylığı ise ayrıca çıkarılan yasal düzenlemelerle yükseltiliyor. Bu nedenle seyyanen zam önerisi, hem emekliler arasındaki gelir farklarının azaltılması hem de artışların nasıl dağıtılacağı tartışmasıyla birlikte ele alınıyor.

KÖK MAAŞ UYGULAMASI NASIL BAŞLADI?

Emekli aylıkları arasındaki farkların nedenleri, yıllar içinde değişen sosyal güvenlik mevzuatına dayanıyor. 1999 ve 2008'de yapılan değişikliklerle aylık hesaplama kuralları yeniden düzenlendi. En düşük emekli aylığı uygulaması ise düşük maaş alanları korumak amacıyla 2019'da başlatıldı.

İlk aşamada kök maaşı 1.000 liranın altında kalan emeklilerin aylıkları Hazine desteğiyle bu seviyeye tamamlandı. Sonraki yıllarda alt sınır çeşitli düzenlemelerle yükseltildi.