5 yılda geçim maliyeti 12 katına çıktı: Asgari ücret ile yoksulluk sınırı arasındaki uçurum büyüdü

Türkiye'de hayat pahalılığının aile bütçelerine etkisi, TÜRK-İŞ'in beş yıllık verilerinde ortaya çıktı. Ekim 2021 ile Ekim 2026 arasındaki karşılaştırmaya göre dört kişilik bir ailenin aylık zorunlu harcamalarını ifade eden yoksulluk sınırı 10 bin 76 liradan 123 bin 857 liraya yükseldi.

Aynı dönemde temel ihtiyaçların maliyetindeki artış, ücretlerdeki yükselişin üzerine çıktı. Ekim 2021'de 2 bin 826 lira olan net asgari ücret, Ekim 2026'da 28 bin 75 liraya ulaştı. Böylece asgari ücret yaklaşık 10 katına çıkarken, yoksulluk sınırındaki artış 12 katı aştı.

ASGARİ ÜCRET İLE YOKSULLUK SINIRI ARASINDAKİ FARK AÇILDI

Beş yıllık tabloda asgari ücretin aile bütçesini karşılamadaki yetersizliği daha belirgin hale geldi.

Ekim 2021'de dört kişilik bir ailenin yoksulluk sınırını karşılayabilmesi için yaklaşık 3,6 asgari ücret gerekiyordu. Ekim 2026'da bu ihtiyaç 4,4 asgari ücrete yükseldi.

Asgari ücret ile yoksulluk sınırı arasındaki fark da aynı dönemde önemli ölçüde büyüdü. 2021'de 7 bin 250 lira olan fark, 2026'da 95 bin 781 liraya çıktı.

MUTFAK MASRAFI 38 BİN LİRAYI GEÇTİ

Hayat pahalılığındaki artışın en belirgin hissedildiği alanlardan biri gıda harcamaları oldu.

TÜRK-İŞ verilerine göre dört kişilik bir ailenin sağlıklı ve dengeli beslenebilmesi için gereken aylık gıda harcaması Ekim 2021'de 3 bin 93 liraydı. Bu tutar sonraki yıllarda yükselerek Ekim 2026'da 38 bin 24 liraya ulaştı.

Böylece beş yıllık dönemde gıda harcamalarındaki artış yaklaşık yüzde 1129 oldu. Aynı dönemde net asgari ücretteki nominal artış yüzde 894 seviyesinde kaldı.

2021'de asgari ücret, açlık sınırının yaklaşık yüzde 9 altında bulunurken, 2026'da bu fark yüzde 26'ya çıktı.

BEKAR BİR ÇALIŞANIN GEÇİM MALİYETİ 49 BİN LİRAYI AŞTI

Artan yaşam maliyetleri tek başına yaşayan çalışanların bütçesini de etkiledi.

Ekim 2021'de bekar bir çalışanın aylık yaşama maliyeti 3 bin 772 lira olarak hesaplanmıştı. Bu tutar Ekim 2023'te 17 bin 803 liraya, Ekim 2024'te 26 bin 527 liraya, Ekim 2025'te ise 36 bin 984 liraya yükseldi.

Ekim 2026'da 49 bin 124 liraya ulaşan yaşam maliyetindeki beş yıllık artış yüzde 1202 oldu.

2021'de bekar bir çalışanın asgari ücret ile yaşam maliyeti arasındaki fark yaklaşık 946 liraydı. 2026'da bu açık 21 bin 49 liraya yükseldi.

TÜRK-İŞ'in yıllık mutfak enflasyonu verileri, fiyat artış hızında gerileme yaşandığını ancak bunun hane bütçelerini rahatlatmadığını gösterdi.

Ekim 2023'te yüzde 84,29 olan yıllık mutfak enflasyonu, Ekim 2024'te yüzde 49,31'e, Ekim 2025'te yüzde 39,06'ya geriledi. Ekim 2026'da ise yüzde 33,83 olarak hesaplandı.

Buna karşın gıda harcamaları artmayı sürdürdü. Dört kişilik bir ailenin aylık mutfak gideri Ekim 2025'te 28 bin 412 lirayken, bir yıl sonra 38 bin 24 liraya çıktı. Böylece yıllık artış yaklaşık 9 bin 612 lira oldu.

Yoksulluk sınırı da aynı dönemde yaklaşık 31 bin 310 lira yükseldi.

UZMANLARDAN ÜCRET VE GEÇİM MALİYETİ DEĞERLENDİRMESİ

Kurumsal İktisat Uzmanı Gülsev Duran, son beş yıllık verilerin ücretlerdeki nominal artışın yaşam maliyetlerindeki yükselişi karşılamaya yetmediğini gösterdiğini söyledi.

Kamuoyu Araştırmacısı Volkan Tebrizcik ise Ekim 2021-Ekim 2026 döneminde yoksulluk sınırının yaklaşık 12,3 katına, net asgari ücretin ise 9,9 katına yükseldiğini belirtti.

Tebrizcik, dört kişilik bir ailenin hesaplanan yoksulluk sınırına ulaşabilmesi için gereken gelirin bugün tek bir asgari ücretin dört katından fazla olduğuna dikkat çekti.