Türkiye’den PISA 2025’te tarihi başarı! 3 alanda da OECD’yi geride bıraktı

Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı (OECD) tarafından 91 ülkenin katılımıyla gerçekleştirilen Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı’nın (PISA) 2025 sonuçları, Slovakya’nın başkenti Bratislava’da kamuoyuna duyuruldu.

15 yaş grubundaki öğrencilerin fen bilimleri, matematik ve okuma becerilerini ölçen araştırmanın sonuçları, ülkelerin eğitim performanslarını karşılaştırmalı olarak ortaya koyuyor.

Türkiye’nin sonuçları da Millî Eğitim Bakanı Yusuf Tekin’in katıldığı toplantıda Bratislava’dan takip edildi.

Türkiye, PISA araştırmasına 2003 yılından bu yana katılıyor. Araştırmaya 2003’te 41 ülke dahil olurken bu sayı 2006’da 57, 2009 ve 2012’de 65, 2015’te 72, 2018’de 79, 2022’de 81 ve 2025’te 91 ülkeye yükseldi.

Türkiye’de PISA 2025 uygulaması ise 14 Nisan-16 Mayıs 2025 tarihleri arasında 56 ildeki 203 okuldan 7 bin 702 öğrencinin katılımıyla bilgisayar ortamında gerçekleştirildi.

TÜRKİYE ÜÇ ALANDA DA PUANINI ARTIRDI

PISA 2025 ülke raporuna göre Türkiye, araştırmanın üç temel alanında da 2022 sonuçlarının üzerine çıktı.

Türkiye’nin 2003 yılındaki sonuçlarıyla 2025 verileri karşılaştırıldığında da dikkat çekici bir tablo ortaya çıktı. Fen bilimlerinde 2003’te 434 olan puan 494’e yükseldi. Böylece 21 yıllık dönemde 60 puanlık artış kaydedildi.

Okuma becerilerinde 441 olan puan 472’ye çıkarken matematikte 423 olan skor 462’ye yükseldi.

Ülke sayısındaki değişim nedeniyle uzun dönemli değerlendirmelerde sıralamanın yanı sıra göreli konum da dikkate alındı. Türkiye, 2003-2025 döneminde üç alanda da göreli sıralamasını geliştirdi.

FEN BİLİMLERİNDE TÜRKİYE 19. SIRAYA YÜKSELDİ

Türkiye’nin en dikkat çekici yükselişlerinden biri fen bilimlerinde görüldü.

2003 yılında 41 ülke arasında 35. sırada bulunan Türkiye, PISA 2025’te 91 ülke arasında 19. sıraya çıktı. Böylece göreli sıralamadaki konumunu yüzde 64 oranında iyileştirdi.

Okuma becerilerinde 33. sıradan 18. sıraya yükselen Türkiye’nin göreli konumu yüzde 60 gelişirken matematikte 34. sıradan 28. sıraya çıkıldı. Bu alandaki göreli iyileşme yüzde 52 oldu.

Böylece Türkiye, üç alanda da uzun vadeli göreli sıralamasını yüzde 50’nin üzerinde artırmış oldu.

TÜRKİYE, ÜÇ ALANDA DA PUANINI ARTIRAN TEK OECD ÜYESİ

PISA 2025 sonuçlarında Türkiye’nin son 10 yıllık performansı da öne çıktı.

OECD ülkelerinin son 10 yıllık puan değişimleri incelendiğinde Türkiye, fen bilimleri, okuma becerileri ve matematikte aynı anda puanını yükselten tek OECD üyesi ülke oldu.

Türkiye ayrıca 2022 sonuçlarına kıyasla üç alanda da puanını en fazla artıran OECD ülkesi olarak kayıtlara geçti.

FEN VE OKUMADA OECD ORTALAMASI AŞILDI

PISA 2025’te Türkiye’nin fen bilimleri ortalaması 494 puan oldu. OECD ortalaması 482, tüm ülkelerin ortalaması ise 443 puanda kaldı.

Böylece Türkiye, fen bilimlerinde hem OECD hem de tüm ülkeler ortalamasının üzerine çıktı.

Üstelik Türkiye’nin fen puanı 2022’ye göre 18, 2018’e göre ise 26 puan arttı. OECD ülkeleri ve tüm ülkeler ortalamasında düşüş yaşanırken Türkiye’nin yükselişini sürdürmesi dikkat çekti.

Türkiye, ilk kez fen bilimlerinde OECD ortalamasının üzerine çıkmış oldu.

OKUMA BECERİLERİNDE 52 PUANLIK FARK

Okuma becerilerinde de Türkiye’nin puanı 2022’ye göre 16 puan yükselerek 472’ye ulaştı.

PISA 2025’te OECD ortalaması 461, tüm ülkeler ortalaması ise 420 puan olarak hesaplandı. Türkiye böylece OECD ortalamasının 11, tüm ülkeler ortalamasının ise 52 puan üzerinde yer aldı.

Türkiye, 2018 yılında OECD ortalamasının 21 puan gerisindeyken PISA 2025’te bu farkı tersine çevirdi.

MATEMATİKTE OECD ORTALAMASI YAKALANDI

Matematikte de Türkiye’nin puanı 2022’ye kıyasla 9 puan artarak 462’ye çıktı.

PISA 2025’te OECD matematik ortalaması 463, tüm ülkeler ortalaması ise 429 puan oldu. Türkiye, OECD ortalamasını yakalarken tüm ülkeler ortalamasının 33 puan üzerine çıktı.

Türkiye’nin matematik performansındaki yükseliş, OECD ile arasındaki farkın yıllar içinde giderek kapanmasını sağladı.

TÜRKİYE ÜÇ ALANDA DA SIRALAMASINI YÜKSELTTİ

Türkiye, 2022 ile 2025 sonuçları karşılaştırıldığında üç temel alanda da ülke sıralamasında önemli basamaklar çıktı.

Fen bilimlerinde 2022’de 81 ülke arasında 34. sırada bulunan Türkiye, 2025’te 91 ülke arasında 19. sıraya yükseldi. OECD ülkeleri arasındaki sıralamada ise 29. basamaktan 14. basamağa çıktı.

Okuma becerilerinde Türkiye, 81 ülke arasında 36. sıradan 91 ülke arasında 18. sıraya yükseldi. OECD ülkeleri arasında ise 30. sıradan 13. sıraya çıktı.

Matematikte 2022’de 81 ülke arasında 39. sırada bulunan Türkiye, 2025’te 91 ülke arasında 28. sırada yer aldı. OECD sıralamasında ise 32. basamaktan 23. basamağa yükseldi.

FEN BİLİMLERİNDE 18 PUANLIK ARTIŞ

PISA 2025’te ağırlıklı alan fen bilimleri olarak belirlendi. Türkiye, bu alanda son yıllardaki yükselişini devam ettirdi.

Türkiye’nin fen bilimleri puanı 2022’ye göre 18 puan artarken 2018’e kıyasla 26 puanlık yükseliş kaydedildi.

Türkiye’nin 494 puanlık ortalaması, OECD’nin 482 puanlık ortalamasının 12 puan üzerine çıktı.

ÜST DÜZEY PERFORMANS GÖSTEREN ÖĞRENCİ SAYISI ARTTI

PISA sonuçlarında yalnızca ortalama puanlar değil, farklı başarı düzeylerindeki öğrenci oranları da değerlendiriliyor.

Türkiye’de fen bilimlerinde üst düzey performans gösteren öğrencilerin oranı 2022’de yüzde 4 iken 2025’te yüzde 7,4’e yükseldi. Bu oran, OECD ortalaması olan yüzde 7,2’nin de üzerine çıktı.

Okuma becerilerinde üst düzey performans gösteren öğrencilerin oranı yüzde 1,9’dan yüzde 4,2’ye, matematikte ise yüzde 5,4’ten yüzde 7,9’a çıktı.

Türkiye aynı zamanda üç alanda da asgari performans düzeyine ulaşan öğrencilerin oranını artırdı.

Rapora göre hem asgari hem de üst düzey performans gösteren öğrencilerin oranı, Türkiye’nin PISA tarihindeki en yüksek seviyesine ulaştı.

ÖĞRENME ORTAMLARINDA DA İYİLEŞME

PISA 2025 kapsamında öğrencilerin fiziksel ve sosyal öğrenme ortamlarına ilişkin değerlendirmeler de yapıldı.

Raporda, Türkiye’deki fiziksel ve sosyal öğrenme ortamlarına ilişkin göstergelerin OECD ortalamasından daha olumlu bir tablo ortaya koyduğu belirtildi.

Bu durum, raporda 2003’ten itibaren eğitimde fırsat eşitliğinin geliştirilmesi ve öğrenme ortamlarının iyileştirilmesine yönelik adımların sonuçları arasında değerlendirildi.

EĞİTİM PERSONELİ GÖSTERGELERİNDE DE İYİLEŞME

PISA verilerinde eğitim personelinin yeterliliğine ilişkin göstergeler de Türkiye açısından olumlu bir tablo ortaya koydu.

Türkiye’de eğitim personeli eksikliği ve personel niteliğine ilişkin iyileşme oranlarının OECD ortalamasından daha yüksek olduğu belirtildi.

Raporda, bu gelişmelerin Türkiye’de eğitim sisteminin personel yetersizliği ve personel niteliği kaynaklı sorunlardan OECD ülkelerine kıyasla daha düşük düzeyde etkilendiğine işaret ettiği değerlendirildi.