Ödevlerini ChatGPT'ye yaptıran öğrenciler dikkat! Araştırmadan çarpıcı sonuç
Öğrenciler arasında hızla yayılan yapay zeka kullanımı, eğitimde yeni bir tartışmayı beraberinde getirdi. Araştırmalar, ödevlerini yapay zekaya yaptıran gençlerin düşünme, hafıza ve eleştirel değerlendirme becerilerinin zayıflayabileceğine işaret ediyor.
Yapay zeka uygulamaları eğitim hayatının vazgeçilmez araçları arasına girerken, öğrencilerin bu teknolojiyi kullanma biçimleri endişe yaratıyor. Ödevlerden sınav hazırlıklarına kadar pek çok alanda ChatGPT gibi sohbet robotlarından destek alan gençlerin, zamanla kendi başlarına düşünme ve problem çözme becerilerini kaybedebileceği belirtiliyor.
Uzmanlar, yapay zekanın doğru kullanıldığında öğrenmeyi kolaylaştırabileceğini ancak tüm düşünme sürecinin bu araçlara bırakılmasının hafıza, odaklanma ve eleştirel düşünme üzerinde olumsuz sonuçlar doğurabileceğini vurguluyor.
DW'nin haberine göre, 15 yaşındaki 9. sınıf öğrencisi Jakob da yapay zekanın okul hayatında ne kadar yaygınlaştığını anlatıyor. Yaklaşık iki buçuk yıldır kendisinin ve arkadaşlarının bu uygulamalardan yararlandığını belirten öğrenci, Fransızca sınavına hazırlanırken ChatGPT'den konu anlatımı istediğini söylüyor. Sınıf arkadaşlarının önemli bir bölümünün ise ödevlerini yapay zekaya yaptırdığını ifade ediyor.
ÖĞRENCİLER DÜŞÜNME GÖREVİNİ YAPAY ZEKAYA DEVREDİYOR
Matematikten fiziğe, kimyadan yabancı dile kadar birçok derste yapay zeka uygulamaları saniyeler içinde çözüm ve açıklama sunabiliyor. Ancak bilim dünyasında bu durum, düşünme sürecinin başka araçlara aktarılması olarak değerlendiriliyor.
Hesap makinesi veya not kağıdı gibi araçlar belirli işlemleri kolaylaştırırken yapay zeka sohbet robotları bir problemin neredeyse bütün çözümünü üstlenebiliyor. Uzmanlara göre asıl risk de bu noktada ortaya çıkıyor.
Almanca öğretmeni Franziska Müller, bazı öğrencilerin artık kendi başlarına düşünmekte zorlandığını belirtiyor. Müller'in aktardığına göre bazı gençler, ders sırasında soruları yapay zeka uygulamalarına yazıyor ve öğretmen kendilerine söz verdiğinde ekrandaki yanıtları okuyarak cevap veriyor.
Öğrencilerin metinleri anlamakta da geçmişe kıyasla daha fazla güçlük çektiğini söyleyen Müller, bunun nedenlerinden birinin kitap ve metin okumak yerine içerikleri yapay zekaya özetletmek olduğunu ifade ediyor.
PISA ARAŞTIRMASINDAN DİKKAT ÇEKEN YAPAY ZEKA SONUCU
Yapay zekanın öğrencilerin akademik performansı üzerindeki etkisi uluslararası araştırmalara da yansıyor.
Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) tarafından yürütülen PISA araştırmasında, belirli ödevlerde yapay zeka sohbet robotlarını kullanan öğrencilerin fen bilimleri alanında bu araçlardan yararlanmayan akranlarına göre daha düşük puanlar aldığı belirtildi.
90'dan fazla ülkeden 15 yaşındaki öğrencilerin katıldığı araştırma, öğrenmenin yalnızca bilgiye ulaşmakla gerçekleşmediğine dikkat çekiyor. Bilginin işlenmesi, üzerinde düşünülmesi ve zihinsel çaba harcanması, öğrenme sürecinin temel unsurları arasında gösteriliyor.
Araştırmada bu durum spor örneğiyle açıklanıyor: Nasıl yalnızca spor müsabakalarını izleyerek fiziksel olarak güçlenmek mümkün değilse, yalnızca hazır bilgileri tüketerek de öğrenme becerilerini geliştirmek mümkün olmuyor.
HAFIZA VE ELEŞTİREL DÜŞÜNME BECERİLERİ RİSK ALTINDA
ABD merkezli Brookings Institution tarafından yapılan değerlendirmelerde de yapay zekanın eğitimdeki olası zararlarına dikkat çekiliyor.
Araştırmada, yapay zekanın kontrolsüz kullanımının öğrencilerde temel beceri kaybına yol açabileceği belirtiliyor. Özellikle eleştirel düşünme, hafıza, dikkat, odaklanma ve muhakeme yeteneklerinin olumsuz etkilenebileceği vurgulanıyor.
Uzmanlara göre öğrencilerin bir sorunun yanıtına kolayca ulaşabilmesi, o konuyu gerçekten öğrendiği anlamına gelmiyor. Çözümün sürekli yapay zeka tarafından üretilmesi, gençlerin bağımsız düşünme alışkanlığını zayıflatabiliyor.
YAPAY ZEKA OKULLARDA YASAKLANMALI MI?
Öğrencilerin eğitim hayatında yapay zekayı giderek daha fazla kullanması, okullarda yasaklama tartışmasını da beraberinde getirdi.
New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani, 2026-2027 eğitim öğretim yılında devlet okullarında 8. sınıfa kadar yapay zeka kullanımını yasakladı. Ancak eğitimciler, bu tür yasakların sorunu tamamen çözmeyeceği görüşünde.
Almanya'da görev yapan öğretmen Julian Hinn, öğrencilerin cep telefonları üzerinden yapay zeka uygulamalarına kolaylıkla erişebildiğini belirterek teknolojinin ev ortamında da kullanılmasının önüne geçmenin gerçekçi olmadığını savunuyor.
Almanya'da gerçekleştirilen JIM araştırması da gençler arasındaki yaygınlığı ortaya koyuyor. 2024 yılı verilerine göre 12-19 yaş grubundaki gençlerin yüzde 91'i en az bir yapay zeka uygulaması kullandığını belirtiyor. Katılımcıların yüzde 74'ü ise bu araçlardan ödev yaparken ve ders çalışırken yararlandığını ifade ediyor.
ÖĞRETMENLERDEN YASAK YERİNE BİLİNÇLİ KULLANIM ÖNERİSİ
Almanya'da eğitim politikalarına ilişkin değerlendirmelerde de yapay zekanın tamamen yasaklanması yerine öğrencilerin bu teknolojiyi doğru kullanmayı öğrenmesi gerektiği görüşü öne çıkıyor.
Eğitim Bakanları Konferansı'nın 2024 yılından bu yana yayımladığı tavsiyeler, öğrencilerin yapay zeka yanıtlarını sorgulamasını, teknolojinin sınırlarını öğrenmesini ve dijital becerilerini geliştirmesini hedefliyor.
Öğretmen Julian Hinn de öğrencilerin özellikle 10. sınıftan itibaren yapay zeka ile çalışmayı öğrenmesi gerektiğini düşünüyor. Hinn, öğrencilerin uygulamaya soru sormasını teşvik ettiklerini ancak gelen yanıtların doğruluğunu ve kalitesini sınıfta birlikte değerlendirdiklerini anlatıyor.
Öğretmene göre temel becerilerin geliştiği 9. sınıfa kadar yapay zeka kullanımının daha sınırlı tutulması gerekiyor.
YAPAY ZEKA DERS KİTAPLARININ YERİNİ ALABİLİR Mİ?
Yapay zekanın eğitimde oluşturduğu risklerin yanı sıra önemli avantajları da bulunuyor. Öğrenciler, karmaşık konuların kendi seviyelerine uygun şekilde anlatılabilmesi nedeniyle bu uygulamaları tercih ediyor.
9. sınıf öğrencisi Jakob, yapay zekanın bazı konuları ders kitaplarından daha anlaşılır biçimde açıklayabildiğini belirtiyor.
Öğretmen Hinn de bu görüşe katılıyor. Yapay zekanın öğrencilerin dil seviyesine ve bireysel ihtiyaçlarına göre yanıt verebildiğini söyleyen Hinn, öğretmenlerin her öğrenciye aynı ölçüde kişiselleştirilmiş anlatım sunmasının her zaman mümkün olmadığını ifade ediyor.
Ancak eğitimciler, bu avantajın öğrencilerin kendi başlarına düşünme sorumluluğunu ortadan kaldırmaması gerektiğinin altını çiziyor.
YAPAY ZEKA EĞİTİMDE FIRSAT EŞİTSİZLİĞİNİ ARTIRABİLİR
Araştırmaların dikkat çektiği bir diğer konu ise yapay zekanın eğitimdeki fırsat eşitsizliğini derinleştirme ihtimali.
Brookings Institution'ın değerlendirmesine göre, temel bilgi ve becerileri güçlü olan öğrenciler yapay zekadan daha verimli yararlanabiliyor. Bu öğrenciler, uygulamaların sunduğu bilgileri değerlendirebildikleri için öğrenme süreçlerini hızlandırabiliyor.
Ancak temel bilgileri eksik olan gençler, yapay zekanın hatalı yanıtlarını fark etmekte zorlanabiliyor. Hazır çözümlere güvenerek düşünme sürecini teknolojiye bırakan bu öğrenciler, eğitimde daha da geriye düşebiliyor.
Bu tablo, sosyoekonomik açıdan avantajlı ailelerden gelen öğrencilerle dezavantajlı koşullarda eğitim gören gençler arasındaki başarı farkının büyüyebileceğine işaret ediyor.
ÖĞRENCİDEN ÇARPICI İTİRAF: ARTIK KENDİ BAŞIMA DÜŞÜNEMİYORUM
Eğitimciler, yapay zekanın kontrollü kullanılmasında öğretmenlere ve ailelere önemli sorumluluklar düştüğünü belirtiyor. Öğrencilerin hazır yanıtları almak yerine araştırma yapmaya, sorgulamaya ve kendi fikirlerini oluşturmaya yönlendirilmesi gerektiği vurgulanıyor.
Öğretmen Julian Hinn, öğrencilerine yapay zeka kullanabileceklerini ancak kendi emekleriyle ortaya çıkardıkları bir çalışmanın değerinin farklı olduğunu hatırlattığını söylüyor.
Öğretmen Franziska Müller'in anlattığı bir olay ise tartışmanın boyutunu gözler önüne seriyor. Bir öğrencisi, sınavdan beklediğinden düşük not alınca yaşadığı şaşkınlığı dile getirerek yapay zeka nedeniyle artık kendi başına düşünmekte zorlandığını itiraf etmiş.
Uzmanlara göre bu örnek, teknolojinin eğitimde yardımcı bir araç olarak kalmasının ve öğrencilerin zihinsel becerilerini geliştirmeye devam etmesinin önemini ortaya koyuyor.
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.