Trump’ın yeni vergi hamlesi yürürlükte: Dünya ticaretinde yüzde 10’luk şok dalgası

ABD Yüksek Mahkemesi'nin geçtiğimiz Cuma günü Trump’ın gümrük vergilerini yetki aşımı gerekçesiyle durdurmasının ardından Beyaz Saray’dan jet hızıyla misilleme geldi. Başkan Trump, mahkeme kararından sadece birkaç saat sonra 1974 Ticaret Yasası’nın "122. Maddesini" kullanarak yeni bir kararname imzaladı. Bu yasal düzenleme, başkana Kongre onayına ihtiyaç duymadan 150 gün boyunca vergi uygulama yetkisi tanıyor. Bugün itibarıyla resmen başlayan yüzde 10’luk küresel vergi uygulaması, Trump’ın ticaret politikalarındaki ısrarını ve yargı kararlarına karşı geliştirdiği "hukuki kalkanı" gözler önüne seriyor.

Trump yönetimi, bu sert ekonomik tedbirlerin arkasındaki temel gerekçe olarak kontrolden çıkan ticaret açığını gösteriyor. 2024 yılına göre yüzde 2,1 artış göstererek 1,2 trilyon dolarla tarihi bir zirveye ulaşan ticaret açığını kapatmayı hedefleyen Başkan, Amerikalı işçileri ve üreticileri koruma sözünü yineliyor. Mevcut oran yüzde 10 olarak belirlenmiş olsa da Trump’ın bu rakamı yüzde 15’e çıkarma tehdidi masadaki yerini koruyor. Henüz resmi bir talimat yayımlanmasa da piyasalar her an gelebilecek yeni bir artış kararına karşı teyakkuzda bekliyor.

İŞ DÜNYASINDA KAOS VE TİCARET SAVAŞI RİSKİ

Yatırım bankası ING’nin kıdemli analisti Carsten Brzeski, Trump’ın hızla değişen ve mahkeme kararlarıyla sarsılan vergi politikalarının küresel iş dünyasında büyük bir kaosa yol açtığını vurguladı. Brzeski’ye göre, kuralların sürekli değişmesi şirketlerin uzun vadeli plan yapmasını imkansız hale getirirken, topyekûn bir küresel ticaret savaşı riski geçen yıla oranla çok daha belirgin bir hale gelmiş durumda. Trump ise Yüksek Mahkeme’nin kendisini engelleyen 6-3’lük kararını "saçma ve Amerikan karşıtı" olarak niteleyerek yargı ile olan gerilimini açıkça ilan etti.

İNGİLTERE VE AB’DEN SERT MİSİLLEME SİNYALLERİ

ABD’nin bu tek taraflı hamlesi karşısında ticaret ortakları sessizliğini bozdu. İngiltere hükümeti, ABD’nin mevcut ticaret anlaşmalarına uymaması durumunda benzer yaptırımları içeren misilleme seçeneklerinin "masada olduğunu" duyurarak Londra-Washington hattındaki gerilimi tırmandırdı. Avrupa Birliği ise yaz aylarında sağlanan bir ticaret uzlaşmasının onay sürecini derhal askıya aldığını açıklayarak tepkisini gösterdi. Hindistan’ın da yeni ticaret görüşmelerini süresiz olarak ertelemesi, ABD’nin küresel ticarette giderek yalnızlaştığı bir tablonun kapılarını araladı.

Cuma günü imzalanan kararnamenin satır aralarında, bu geçici ithalat vergisinin uluslararası ödeme dengesizliklerini gidermeyi amaçladığı savunuluyor. Trump yönetimi, bu vergilerin Amerikan çiftçisi ve sanayicisi lehine bir denge yaratacağını iddia etse de küresel tedarik zincirindeki aktörler bu kararı bir "ekonomik ambargo" olarak nitelendiriyor. 24 Şubat itibarıyla limanlarda ve sınır kapılarında uygulanmaya başlanan yeni vergilerin, dünya genelinde tüketici fiyatlarına nasıl yansıyacağı ve küresel enflasyonu ne yönde tetikleyeceği önümüzdeki haftaların en kritik tartışma konusu olacak.