Trump, Putin ve Şi zirvesi Avrupa'yı alarma geçirdi: 'Yalta 2.0' endişesi büyüyor

Trump, Putin ve Şi zirvesi Avrupa'yı alarma geçirdi: 'Yalta 2.0' endişesi büyüyor

ABD Başkanı Donald Trump, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'in Çin'de gerçekleştirdiği üçlü zirve, Avrupa'da yeni bir güç paylaşımı tartışmasını başlattı.

Dünya siyasetinde güç dengelerini değiştirebilecek gelişmelerden biri olarak değerlendirilen Trump, Putin ve Şi zirvesinin ardından Avrupa başkentlerinde diplomatik hareketlilik yaşandı. ABD, Rusya ve Çin liderlerinin Çin'in Shenzhen kentinde bir araya gelmesi, özellikle Ukrayna savaşı ve Avrupa'nın gelecekteki güvenlik mimarisi açısından yeni soru işaretlerini beraberinde getirdi.

Üç liderin görüşmesinde Ukrayna meselesi de ele alınırken yayımlanan ortak bildiride Ukrayna'ya yer verilmemesi dikkat çekti. Avrupa'da bu durum, kıtanın geleceğinin kendisini doğrudan ilgilendiren konularda üç büyük güç tarafından belirlenebileceği endişesini artırdı. Zirvenin ardından Almanya'nın başkenti Berlin'de bir araya gelen Avrupalı liderler, Ukrayna'nın dahil olmadığı bir barış anlaşmasını ve Avrupa'nın temsil edilmediği bir güvenlik düzenini kabul etmeyeceklerini açıkladı.

AVRUPA'DAN 'YALTA 2.0' TEPKİSİ

Almanya Başbakanı Friedrich Merz'in ev sahipliğinde düzenlenen Gönüllüler Koalisyonu toplantısında Ukrayna'nın geleceği ve Avrupa güvenliği ele alındı. Toplantıya Almanya, Fransa, İngiltere, Polonya, İtalya, NATO ve Ukrayna temsilcilerinin yanı sıra ABD'nin özel temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner da katıldı.

Merz, toplantının ardından yaptığı açıklamada, "Yalta formatı barış getirmez" ifadelerini kullandı. 1945'te Avrupa'nın bölündüğünü ve topraklarının paylaşılmasına karar verildiğini hatırlatan Merz, benzer bir sürecin yeniden yaşanmasına izin vermeyeceklerini söyledi.

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron da Ukrayna'daki savaşın sona erdirilmesine yönelik görüşmelerde Ukrayna, Avrupa, ABD ve Rusya'nın aynı masada bulunması gerektiğini vurguladı.

İngiltere Başbakanı Andy Burnham ise "Ukrayna'nın dahil olmadığı bir Ukrayna kararı alınamaz. Avrupa'nın temsil edilmediği bir ortamda Avrupa'nın güvenliğine ilişkin karar verilemez" dedi.

1945 YALTA KONFERANSI NEDEN YENİDEN GÜNDEMDE?

'Yalta 2.0' tartışmasının arkasında 1945 yılında gerçekleştirilen Yalta Konferansı bulunuyor. İkinci Dünya Savaşı'nın son döneminde, 4-11 Şubat 1945 tarihlerinde Kırım'ın Yalta kentinde düzenlenen konferansa ABD Başkanı Franklin D. Roosevelt, İngiltere Başbakanı Winston Churchill ve Sovyetler Birliği lideri Josef Stalin katılmıştı.

Üç lider, savaş sonrasında Avrupa'nın siyasi ve güvenlik düzenini şekillendiren kararları ele almıştı. Almanya'nın işgal bölgelerine ayrılması, Polonya'nın geleceği, Doğu Avrupa'daki siyasi düzen ve Birleşmiş Milletler'in kuruluş süreci konferansın önemli gündem maddeleri arasındaydı.

Ancak savaşın ardından Sovyetler Birliği'nin Doğu Avrupa'daki etkisini genişletmesi ve bölgede komünist yönetimlerin kurulması, Yalta'yı büyük güçlerin küçük ülkelerin geleceğine kendi aralarında karar vermesinin sembollerinden biri haline getirdi.

Bugün yapılan benzetme de ABD, Rusya ve Çin'in Ukrayna, Avrupa güvenliği ve küresel nüfuz alanları konusunda diğer ülkeleri dışarıda bırakarak anlaşabileceği endişesine dayanıyor.

ZELENSKİ: YENİ BİR YALTA İSTEMİYORUZ

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy de üçlü zirvenin ardından Avrupa'nın kaygılarına destek verdi. Zelenskiy, Berlin'deki toplantının Rusya'nın Avrupa ülkeleri arasında bölünme oluşturma girişimlerinin başarısız kaldığını gösterdiğini söyledi.

Avrupalı liderler, Ukrayna'nın müzakere masasında güçlü bir konumda bulunabilmesi için askeri ve ekonomik desteğin devam etmesi konusunda uzlaştı. Ayrıca Avrupa'nın Rusya ile doğrudan görüşmelere katılması için Fransa, İngiltere, Almanya, Polonya, İtalya, Avrupa Birliği kurumları ve NATO'dan temsilcilerin yer alacağı ortak bir ekip oluşturuldu.

ABD özel temsilcisi Jared Kushner da Avrupa'nın müzakere masasında bulunmasının kalıcı ve adil bir barış için gerekli olduğunu belirtti. Kushner, Trump'ın Ukrayna'ya NATO'nun 5'inci maddesine benzer güvenlik garantileri verilmesi seçeneğine açık olduğunu ancak bunun ABD'nin çıkarlarıyla da uyumlu olması gerektiğini söyledi.

PUTİN AVRUPALI TEMSİLCİLERİ MOSKOVA'YA DAVET ETTİ

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ise Shenzhen'deki görüşmede Avrupa'nın güvenliğinin Avrupa olmadan tartışılmasının doğru olmayacağını ifade etti. Putin, diplomatik kanallar üzerinden Avrupalı temsilcilerin kendi pozisyonlarını belirlemek üzere Moskova'ya gelmesini önerdiğini açıkladı.

Ancak Kremlin'in çok taraflı müzakere formatına bağlılık konusunda henüz kesin bir taahhütte bulunmadığı belirtiliyor. Moskova, Avrupa'nın güvenlik mimarisinin yeniden şekillendirilmesine ilişkin kendi taleplerini de gündemde tutuyor.

Üç liderin bir araya gelmesi, uluslararası ilişkilerde çok kutuplu dünya düzeni tartışmalarını da yeniden gündeme taşıdı. Ancak 1945'teki Yalta Konferansı ile bugünkü zirve arasında önemli farklılıklar bulunuyor.

Kaynak:Haber Merkezi

HABERE YORUM KAT
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.