Tahran'dan kritik hamle: Hürmüz Boğazı'ndaki mekanizma nasıl işleyecek?

İran Meclisi Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu Başkanı İbrahim Azizi, Hürmüz Boğazı'ndan geçişleri düzenleyen ve yakında resmen yürürlüğe girecek yeni yasal mekanizmanın detaylarını açıkladı. Azizi, boğazın yalnızca İran ile siyasi ve askeri işbirliği yapan taraflara açık olacağını ve geçiş yapacak gemilerden uzmanlaşmış hizmetler adı altında ücret tahsil edileceğini duyurdu. Bu hamleyle birlikte Tahran, uluslararası hukuktaki transit geçiş rejimini fiilen sonlandırarak boğazı paralı ve şartlı bir iç su yolu haline getirmeyi hedefliyor.

İran lideri Ayetullah Mücteba Hamaney'in daha önce sinyalini verdiği yeni yönetim planı, Meclis komisyonlarında olgunlaştırılarak yasa tasarısı haline getirildi. Yeni dönemde boğazdaki deniz trafiği tamamen İran ordusunun ve yasalarının dikte ettiği dikey kurallara göre şekillenecek.

BELİRLENMİŞ GÜZERGAH VE GEÇİŞ ÜCRETİ DÖNEMİ

İran Meclisi'nin hazırladığı dikey güvenlik mekanizmasına göre, Hürmüz Boğazı’ndaki deniz lojistiği artık serbestçe gerçekleştirilemeyecek. Yeni kurumsal yapının işleyiş prensipleri planlandı. Boğazdaki geçişler, tamamen İran'ın belirlediği ve kontrol altında tuttuğu özel bir deniz güzergahı üzerinden yapılmak zorunda olacak. Belirlenen rotayı kullanan ticari gemilere, İran seyir güvenlik sistemleri tarafından sunulan "uzmanlaşmış hizmetler" karşılığında zorunlu bir geçiş ücreti yansıtılacak. Bu hizmetten ve dikey rotadan yalnızca ticari gemiler ile Tahran yönetimiyle diplomatik/ekonomik işbirliği içinde olan dost ülkeler faydalanabilecek.

ABD'NİN "ÖZGÜRLÜK PROJESİ"NE KAPI TAMAMEN KAPANDI

İranlı yetkili İbrahim Azizi, açıklamalarında doğrudan Washington yönetimini ve Pentagon'un bölgedeki askeri hamlelerini de hedef aldı. ABD'nin Hürmüz Boğazı'nda mahsur kalan veya geçiş yapamayan Batılı tankerleri korumak amacıyla dikey bir koridor açmayı planladığı "Özgürlük Projesi" adlı operasyona değinen Azizi, sert bir ambargo mesajı verdi. Azizi, "Bu yeni rota, sözde 'özgürlük projesi' operatörlerine ve onların destekçisi olan korsan devletlere tamamen kapalı kalacaktır" diyerek ABD ve müttefiklerine geçiş izni verilmeyeceğini netleştirdi.

28 Şubat 2026'da ABD ve İsrail’in hava saldırılarıyla başlayan konvansiyonel savaş boyunca İran, Hürmüz'ü batılı gemilere kapatmış ve kurallara uymayan tankerleri dron ve kamikaze füzeleriyle dikey olarak hedef almıştı. Savaşın ardından kalıcı bir ekonomik koz elde etmek isteyen Tahran, bu harç ve ücret mekanizmasıyla küresel petrol ticaretini vergilendirerek bütçesine devasa bir girdi sağlamayı amaçlıyor.