Polonya'da darbe tartışması: Cumhurbaşkanı uçakta karar değiştirdi, ülkesine geri döndü

Polonya, yargı yönetimi üzerinden hükümet ile muhalefet arasında yaşanan yetki mücadelesiyle gündemde. Başbakan Donald Tusk hükümeti ile Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki arasındaki gerilim, Anayasa Mahkemesinin üst yönetimine yönelik görevden uzaklaştırma kararıyla yeni bir aşamaya taşındı.

30 Ekim'de yaşanan gelişmelerin ardından başkent Varşova'daki Anayasa Mahkemesi binası çevresinde polis önlemleri artırıldı. Muhalefetteki Hukuk ve Adalet Partisi (PiS) destekçileri karara tepki göstererek mahkeme önünde toplandı. Protestocularla polis arasında yaşanan gerginlikte üç kişi gözaltına alındı.

Krizin büyümesi üzerine Senegal'e resmi ziyaret gerçekleştirmek üzere yola çıkan Cumhurbaşkanı Nawrocki de seyahatini yarıda bıraktı. Nawrocki, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, böyle bir dönemde cumhurbaşkanının Polonya'da bulunması gerektiğini belirterek ülkesine döndüğünü duyurdu.

ANAYASA MAHKEMESİ'NDE YÖNETİM YETKİSİ TARTIŞMASI

Polonya'daki krizin merkezinde Anayasa Mahkemesinin yönetimi bulunuyor. Mahkemenin kıdemli yargıçlarından Anna Korwin-Piotrowska, Başkan Bogdan Święczkowski ile Başkan Yardımcısı Bartłomiej Sochański'nin görevlerini geçici olarak yürütmelerini durduran bir karar aldığını açıkladı. Korwin-Piotrowska, mahkemenin yönetimini de üstlendiğini bildirdi.

Kararın gerekçesi olarak mahkeme yönetiminin parlamentonun seçtiği bazı yargıçların görevlerine başlamasını engellemesi ve mahkemenin işleyişini aksatması gösterildi.

Ancak Anayasa Mahkemesinin resmi kanallarından yapılan açıklamalarda bu kararın hukuka aykırı olduğu savunuldu. Korwin-Piotrowska'nın mahkeme üyeliğinin geçerliliği de tartışmaya açıldı. Mahkeme yönetimi, Święczkowski'nin başkanlık görevini sürdürdüğünü ve yardımcısının da görevden ayrılmadığını bildirdi. Böylece ülkede aynı mahkemenin yönetimi konusunda karşıt açıklamalar ortaya çıktı.

MAHKEMENİN AÇIKLAMASINDA "DARBE" SUÇLAMASI

Anayasa Mahkemesinin resmi X hesabından yapılan paylaşımda yaşananlar "darbe" olarak nitelendirildi. Açıklamada, Korwin-Piotrowska'nın mahkemede yargıç sıfatıyla görev yapma yetkisinin bulunmadığı ileri sürüldü ve alınan karara katılan kişilerin anayasal düzene karşı suç işlediği iddia edildi.

Muhalefetteki PiS'in lideri Jarosław Kaczyński de Tusk hükümetini Anayasa Mahkemesine yönelik darbe girişiminde bulunmakla suçladı. Kaczyński, Cumhurbaşkanı Nawrocki'ye gelişmelere müdahale etmesi çağrısında bulundu.

Başbakan Donald Tusk ise hükümetin adımlarını hukuk devletini yeniden tesis etme çabasının parçası olarak savundu. Tusk, yargı sistemindeki sorunların giderilmesinin zor ve zaman zaman sancılı olacağını belirterek kararlı adımlar atılması gerektiğini söyledi.

KRİZİN ARKA PLANINDA TUSK İLE NAWROCKİ ARASINDAKİ MÜCADELE VAR

Polonya'daki anlaşmazlık yeni başlamadı. Donald Tusk'ın 2023'te iktidara gelmesinden bu yana hükümet ile Cumhurbaşkanı Nawrocki arasında yargı kurumlarının yapısı ve atamalar konusunda görüş ayrılıkları yaşanıyor.

2015-2023 yılları arasında iktidarda bulunan PiS döneminde yapılan yargı reformları, Avrupa Birliği ile Polonya arasında da uzun süre tartışma konusu olmuştu. Tusk hükümeti yargı bağımsızlığını yeniden tesis etmeyi hedeflediğini savunurken, Nawrocki bazı yargıçların göreve başlamasına yönelik işlemleri onaylamadı.

Son gelişme, yıllardır devam eden bu anlaşmazlığı Anayasa Mahkemesinin yönetimi üzerinden yeni bir çatışmaya dönüştürdü.