NYT analizi: İran anlaşması ABD ve İsrail için kötü bir boşanma süreci gibi

Washington-Tahran hattında esen barış rüzgarları, Tel Aviv'de adeta soğuk duş etkisi yarattı. ABD merkezli New York Times (NYT) gazetesi, tarafların uzlaştığı 60 günlük geçici mutabakat metninin sızmasının ardından, İsrail askeri ve siyasi koridorlarındaki derin öfkeyi analiz etti. Gazeteye konuşan uluslararası ilişkiler uzmanları ve üst düzey İsrailli yetkililer, Donald Trump liderliğindeki ABD yönetiminin, İsrail'in can damarı saydığı hiçbir stratejik kırmızı çizgiyi mutabakat metnine dahil etmediğini vurguladı. Analize göre, masadan zaferle ve kasasındaki 25 milyar dolarla kalkan Tahran, Orta Doğu'daki jeopolitik ağırlığını hiç olmadığı kadar pekiştirdi.

İSRAİL'İN SAVAŞ HEDEFLERİ ÇÖKTÜ

NYT'ye konuşan analistler, Washington'ın imzaladığı ön mutabakatın, İsrail'in aylardır sürdürdüğü savaşın temel stratejik hedeflerini boşa çıkardığını altını çizerek tespitlerini paylaştı. Analistlere göre, İsrail'in en büyük vizyonu olan "İran'da rejim değişikliği" senaryosu çöktü. İran, ağır ambargolara ve askeri baskılara rağmen masadan hem meşruiyet kazanarak hem de ekonomik nefes borusu bularak daha da güçlenmiş çıktı.

Taslakta yer alan "ABD güçlerinin 30 gün içinde İran'ın yakın çevresindeki deniz ablukasını kaldırması" maddesi, Tahran'a iç ve dış politikada "Amerikan ordusunu bölgeden püskürttük" propagandası yapma imkânı verdi.

CEPHANELİK VE VEKİL GÜÇLER MASAYA BİLE GELMEDİ

İsrail'i en çok endişelendiren varlıksal tehditler konusunda anlaşmada hiçbir kısıtlayıcı maddenin yer almaması Tel Aviv'de güvensizlik dalgası yarattı. Anlaşma metni, İran’ın bölgeyi tehdit eden devasa balistik füze cephaneliğini durdurmaya yönelik hiçbir yaptırım içermiyor.

Lübnan’daki Hizbullah, Yemen’deki Husiler veya Irak'taki Şii milisler gibi İsrail'i çevreleyen vekil güçlere Tahran tarafından sağlanan finansal ve askeri desteği kesecek tek bir fıkraya dahi yer verilmedi.

BEYRUT'A OPERASYON YETKİSİ DE ELDEN GİTTİ

Analizde İsrail için en yıkıcı olan kısmın, hareket özgürlüğünün kısıtlanması olduğu belirtildi. Trump yönetiminin dün Beyrut bombardımanlarına yeşil ışık yakmadığı kulislerinin ardından NYT, şu sert ifadelere yer verdi:

“İsrail açısından daha da kötüsü, anlaşmanın Lübnan’daki askeri hareket alanını kısıtlayarak, hatta İsrail’in bu ülkedeki güçlerini çekmesini şart koşarak, İsrail’i savaş öncesinde olmadığı şekilde sınırlandırmayı amaçlaması."