Lübnan ve İsrail masaya dönüyor: Washington’da ikinci tur görüşmeler bugün başlıyor…

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun ev sahipliğinde gerçekleşecek zirveye; Lübnan’ın Washington Büyükelçisi Nada Hamade Muavvad, İsrail’in Washington Büyükelçisi Yehiel Leiter ve ABD’nin bölgedeki kilit diplomatları Mişel İsa ile Mike Huckabee katılacak. 14 Nisan’daki ilk toplantıda tarafların 1993’ten bu yana en üst düzey doğrudan teması kurması "verimli" bir başlangıç olarak nitelendirilse de, sahadaki gerçeklik diplomasi masasını zorluyor. Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Avn, İsrail’in ateşkes ihlallerine son vermesi durumunda eski Büyükelçi Simon Karam başkanlığındaki bir heyetin ikili müzakerelere tam yetkiyle başlayacağını duyurdu. Lübnan tarafı için öncelik; İsrail’in çekilmesi, egemenliğin tesisi ve esir takasıyken; Washington süreci 2024 anlaşmasının ötesinde kalıcı bir bölgesel uzlaşıya evirmeyi hedefliyor.

26 NİSAN EŞİĞİNDE "UZATMA" TALEBİ

Lübnan hükümeti için bugünkü görüşmenin birincil gündemi, 10 günlük süresi 26 Nisan’da dolacak olan ateşkesin "koşulsuz" şekilde uzatılması. Lübnanlı resmi kaynaklar, İsrail ordusunun işgal ettiği güney beldelerinde evleri yakması ve arazileri tahrip etmesinin, mültecilerin geri dönüş hakkını fiilen ortadan kaldırdığını savunuyor. 17 Nisan’dan bu yana 1 milyonu aşkın yerinden edilmiş sivilin bir kısmı köylerine dönmeye çalışsa da, İsrail’in "güvenli bölge" kısıtlamaları ve devam eden hava saldırıları insani krizi derinleştiriyor. Washington’daki toplantıda Lübnan heyeti, Kasım 2024’te alınan kararların tam olarak uygulanması için ABD’den "garantörlük" bekliyor.

Cumhurbaşkanı Avn’ın belirttiği üzere, Lübnan-İsrail görüşmeleri Washington-Tahran hattındaki nükleer veya bölgesel pazarlıklardan "ayrı bir komite" üzerinden yürütülecek. Bu durum, Lübnan’ın kriz çözümünü kendi ulusal egemenliği temelinde, bölgesel vekalet savaşlarından bağımsızlaştırma çabası olarak görülüyor. İsrail tarafı ise "kendini savunma hakkı" vurgusuyla, sınır hattındaki Hizbullah varlığına karşı "tampon bölge" taleplerini masaya getirmeye hazırlanıyor. ABD Dışişleri Bakanlığı Sözcü Yardımcısı Tommy Pigott, tarafların doğrudan müzakere yeri ve zamanı konusunda mutabık kaldığını söylese de, Lübnan’ın yeniden inşası için vaat edilen desteklerin ancak kalıcı bir ateşkes sonrası devreye girmesi öngörülüyor.