İran'dan ABD'ye şart, Trump'tan tazminat talebi

Dünyanın en kritik enerji geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı'ndaki belirsizlik sürüyor. Boğazın yeniden tamamen açılması için diplomatik temaslar devam ederken İran ve Umman arasında, ticari gemilerin güvenli geçişini kolaylaştıracak yeni bir güzergâh konusunda önemli ilerleme kaydedildi.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, Umman ile yürütülen görüşmelerin olumlu yönde ilerlediğini açıkladı. Ancak Bekayi, üzerinde çalışılan güzergâhın Hürmüz Boğazı'nın tamamen yeniden açılması meselesinden ayrı değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.

İRAN VE UMMAN'DAN ALTERNATİF GÜZERGÂH PLANI

Görüşmelerde, Basra Körfezi'ne giriş yapacak ticari gemilerin kullanabileceği yeni bir geçiş düzenlemesi üzerinde duruluyor.

Reuters'a konuşan kaynaklara göre planın hayata geçmesi halinde Körfez'e ilerleyen gemilerin İran karasularından geçen bir rotayı kullanması gündeme gelebilecek. Bu durumda söz konusu güzergâhın önemli bölümünde İran'ın kontrol sahibi olması bekleniyor.

Ancak Washington, Hürmüz Boğazı üzerinde İran'ın kontrolünü artıracak herhangi bir düzenlemeye sıcak bakmadığını daha önce açıkça ortaya koymuştu.

TAHRAN'DAN 'TAM AÇILMA' UYARISI

İran'ın son açıklaması, Umman ile yürütülen görüşmelerin Hürmüz Boğazı'nın kısa süre içinde tamamen normalleşeceği anlamına gelmediğini gösterdi.

Tahran yönetimine göre Umman ile ulaşılabilecek olası bir mutabakat, boğazdaki kısıtlamaların tümüyle kaldırılması için tek başına yeterli olmayacak.

İran, Hürmüz'deki geçiş koşullarının yeniden düzenlenmesini ABD ile yürütülen daha geniş kapsamlı müzakerelerde kendi taleplerinin karşılanmasına bağlıyor.

TRUMP: İRAN ABD'YE TAZMİNAT ÖDEMELİ

Hürmüz krizindeki diplomatik tabloyu daha da karmaşık hale getiren açıklama ise ABD Başkanı Donald Trump'tan geldi.

Trump, İran'ın geçmişte ABD'ye yönelik eylemleri nedeniyle Washington'a tazminat ödemesi gerektiğini savundu. ABD Başkanı, İran'ın taleplerine karşılık ABD'nin de yaklaşık 50 yıllık dönem için tazminat talep edebileceğini dile getirdi.

Trump'ın çıkışı, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması için yürütülen pazarlığa yeni bir ekonomik başlık ekledi. Böylece tarafların yalnızca güvenlik ve siyasi koşullar konusunda değil, karşılıklı mali talepler konusunda da uzlaşması gerekecek.

HÜRMÜZ BOĞAZI NEDEN KRİTİK?

İran ile Umman arasında yer alan Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi'ni Umman Körfezi üzerinden Hint Okyanusu'na bağlıyor.

Körfez ülkelerinin petrol ve doğal gaz ihracatında kritik rol oynayan boğaz, küresel enerji ticaretinin de en stratejik geçiş noktaları arasında bulunuyor.

Bu nedenle Hürmüz'deki geçişlerin aksaması ya da boğazın tamamen açılamaması, yalnızca bölgedeki ticareti değil petrol fiyatları, enerji arzı ve küresel deniz taşımacılığı üzerindeki riskleri de artırıyor.

HÜRMÜZ'DE GÖZLER WASHİNGTON-TAHRAN HATTINDA

İran ve Umman arasındaki görüşmelerde ilerleme sağlanmasına rağmen boğazın tamamen açılmasının önündeki siyasi engeller aşılmış değil.

Tahran, Hürmüz'deki kısıtlamaların kaldırılmasını ABD ile yürütülen müzakerelerdeki taleplerinin karşılanmasına bağlarken Washington'ın İran'ın boğaz üzerindeki kontrolünü artırabilecek bir düzenlemeye yaklaşımı da kritik önem taşıyor.