İran savaşında dengeler değişiyor: Çin, arabulucu olabilir mi?

Savaşın ikinci ayına girmesiyle tırmanan petrol fiyatları ve küresel enerji krizi, Çin’i diplomatik bir atak yapmaya zorladı. Pekin ve İslamabad yönetimleri, acil ateşkes sağlanması ve dünya ticaretinin şah damarı olan Hürmüz Boğazı’nın derhal trafiğe açılmasını öngören beş maddelik bir çözüm planı sundu. Bu plan, sadece bir barış teklifi değil; aynı zamanda Çin’in bölgedeki hayati enerji çıkarlarını koruma altına alma hamlesi olarak değerlendiriliyor. Trump’ın "Gidin yakıtınızı kendiniz alın" restiyle sarsılan müttefiklerin aksine, Pekin "güvenli ticaret" vaadiyle masada ağırlığını hissettiriyor.

İran operasyonunda beklenmedik bir şekilde "arabulucu" kimliğiyle öne çıkan Pakistan, bu süreçte Donald Trump’ın da onayını almış görünüyor. Ancak Pekin’in bu sürece dahil olma zamanlaması son derece manidar. Gelecek ay gerçekleşecek olan kritik Şi Jinping - Donald Trump ticaret görüşmeleri öncesinde Çin, Washington’ın karşısına sadece bir "ticari ortak" olarak değil, küresel krizleri çözebilen "alternatif bir süper güç" olarak çıkmak istiyor. Lanzhou Üniversitesi’nden uzman Zhu Yongbiao, Çin’in Pakistan’a ahlaki ve diplomatik olarak tam destek vererek, İslamabad’ın "vitrin rolünü" güçlendirdiğine dikkat çekiyor.

BELİRSİZLİĞİN ORTASINDA "BEŞ MADDE" UMUDU

Trump’ın Beyaz Saray’da "İran’daki askeri operasyonlar iki-üç hafta içinde bitebilir" açıklaması, sahadaki gerçeklerle henüz tam örtüşmüyor. Enerji altyapısı ağır hasar alan İran’da savaşın bitmesi, kaosun biteceği anlamına gelmiyor. İşte tam bu noktada Çin’in "kapsamlı desteği", savaş sonrası yeniden yapılanma ve enerji akışının istikrarı için tek somut seçenek olarak belirmeye başladı. Pekin’in sunduğu plan, Trump’ın "sağ kroşe" diplomasisinin aksine, daha kurumsal ve uzun vadeli bir istikrar vaat ediyor.