İran, İHA üretiminde nasıl dünyanın başlıca ülkelerinden oldu? Ambargoların gölgesinde küresel gelişim

ABD ve İsrail’in ambargoları altında geçen 40 yılın ardından İran, küresel askeri dengeleri sarsan bir İHA gücüne dönüştü. Askeri uzman Akram Kharief’in yeni yayımlanan "Şahid'in Gölgesinde" kitabı, Tahran’ın sivil teknolojileri nasıl "ucuz seyir füzelerine" dönüştürdüğünü ve Washington’un "havacılık bağımlılığı" tuzağından nasıl kurtulduğunu gözler önüne seriyor. 1979 devriminden önce dünyanın en gelişmiş beşinci hava kuvvetine sahip olan ancak yedek parça ve mühendislikte tamamen ABD’ye bağımlı kalan İran, bugün Rusya'ya teknoloji ihraç eden bir noktaya ulaştı.

Kharief'e göre bu başarının temelinde, Irak-İran Savaşı'nın karanlık döneminde atılan "yerli ve asimetrik" savunma tohumları yatıyor. Kitap, Şahid ve Muhacir serilerinin sadece birer silah değil, aynı zamanda yaptırımları delmek için kullanılan stratejik birer "diplomatik enstrüman" olduğunu vurguluyor. Devrim öncesi F-14 Tomcat’lerle bölgenin en güçlüsü olan İran ordusu, Amerikalı teknisyenlerin gidişiyle felç olmuştu. Bu tecrübe, İranlı liderleri pilot riski olmayan ve bakımı kolay İHA teknolojisine yöneltti. v1980’lerde Irak’ın hava üstünlüğüne karşı çaresiz kalan İranlı mühendisler, ilk Muhacir modellerini düşman mevzilerini fotoğraflamak için geliştirdi; bu süreç bugün kamikaze İHA’ların temelini attı.

SİVİL TEKNOLOJİYLE AMBARGOYU DELMEK

İran, Batılı ülkelerin askeri ambargolarını piyasada satılan sivil motorları, Japon merceklerini ve Çin navigasyon çiplerini "tersine mühendislik" ile askeri sistemlere entegre ederek aştı. Eylül 2022'de Şahid-136'ların Rusya tarafından "Geran-2" adıyla Ukrayna sahasında kullanılması, İran’ın artık sadece bölgesel bir güç değil, küresel bir silah tedarikçisi olduğunu dünyaya kanıtladı. Tahran’ın doktrini, milyonlarca dolarlık hava savunma füzelerini tüketmek için bin dolarlık "ucuz seyir füzeleri" (Şahid-136) kullanmaya dayanıyor; bu da rakiplerini ekonomik bir çıkmaza sürüklüyor.