Harvard’dan sıra dışı buluş: Binaları koyun yünüyle kaplamaya başladılar!

İnşaat sektöründe çevre dostu malzeme arayışına dikkat çeken bir çalışma Harvard Üniversitesi’nden geldi. Araştırmacılar, tekstil sektöründe değerlendirilemeyen koyun yünlerini işleyerek binaların dış cephelerinde kullanılabilecek yalıtımlı kaplama panelleri geliştirdi. Yeni malzemenin, petrol bazlı yapı ürünlerine alternatif oluşturması hedefleniyor.

HER YIL 1 MİLYAR KİLOGRAMDAN FAZLA YÜN ATILIYOR

Harvard araştırmacılarına göre dünya genelinde her yıl yaklaşık 2 milyar kilogram yün üretiliyor. Bunun yaklaşık yarısı tekstil sektöründe değerlendirilemediği için depolanıyor, yakılıyor veya gömülüyor.

Harvard Tasarım Enstitüsü’nden mimarlık araştırmacısı Jonathan Grinham liderliğindeki ekip, bu atıkların yapı sektöründe kullanılabileceği bir yöntem geliştirdi. Çalışmayla hem yün atıklarının değerlendirilmesi hem de karbon salımı yüksek geleneksel yalıtım malzemelerine alternatif üretilmesi amaçlanıyor.

YÜNÜN İÇİNDEKİ KERATİN YAPI MALZEMESİNE DÖNÜŞTÜRÜLÜYOR

Geliştirilen yöntemde yün liflerinin temel bileşenlerinden keratin proteini özel işlemlerle ayrıştırılıyor. Alkali işlemle yapısı kısmen parçalanan keratin, sitrik asit ve ısı yardımıyla yeniden bir araya getirilerek sert ve dayanıklı bir biyokompozit malzemeye dönüştürülüyor.

Araştırmacılar, bu yöntemle petrol bazlı reçinelere ihtiyaç duymadan yapısal paneller üretilebildiğini belirtiyor. Laboratuvar testlerinde panellerin sertliğinin orta yoğunluklu lif levhalarla (MDF) benzer seviyelere ulaştığı, bazı formülasyonların ise suya karşı yüksek direnç gösterdiği kaydedildi.

BİNALARIN DIŞ CEPHESİNE MONTE EDİLEBİLİYOR

İki katmanlı olarak tasarlanan panellerin arka bölümü ısı yalıtımı sağlarken, daha yoğun ön katman dış etkenlere karşı koruma oluşturuyor. Sistem, mevcut binaların duvarlarını yıkmadan veya iç bölümlerinde kapsamlı tadilat yapmadan dış cepheden yenilenmesine imkân verecek şekilde tasarlandı.

Malzemenin doğal yapısındaki keratin nedeniyle alev geciktirici özellikler de taşıdığı belirtiliyor. Ancak dış cephe kaplamasının yangın performansının ve farklı hava koşullarındaki dayanıklılığının daha kapsamlı testlerle doğrulanması gerekiyor.

“Upcycling Wool Ecologies” adı verilen proje, 2026 Oslo Mimarlık Trienali kapsamında sergilendi. Araştırma ekibi, Connecticut’taki American Woolen Company’den temin edilen tekstil üretim artığı yünleri kullanarak farklı renk ve dokularda paneller hazırladı.