Diplomada kritik engel: Gençler neden üniversiteyi bırakıyor?

Üniversite diploması, uzun yıllar boyunca kariyer basamaklarını tırmanmanın en güvenli yolu olarak görüldü. Ancak 2026 yılı itibarıyla, hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ülkelerde yükseköğretime olan ilgi hızla ivme kaybediyor. Eğitim programlarının piyasa gerçeklerinden kopuk olması ve mezun sayısındaki kontrolsüz artış, "diploma enflasyonu" denilen yeni bir ekonomik krizi tetikledi.

ABD ve İngiltere gibi ülkelerden gelen veriler, diplomalı gençlerin yaşadığı hayal kırıklığını rakamlarla ortaya koyuyor. New York Federal Rezerv Bankası'na göre, genç mezunların %43’ü diploma gerektirmeyen işlerde çalışıyor. İngiltere’de ise mezunlar ile lise mezunları arasındaki maaş farkı 2007'den bu yana yarı yarıya azaldı. Artan öğrenci kredisi borçları da eklendiğinde, diplomalı bir gencin harcanabilir geliri 15 yıl öncesine göre %30 daha düşük seyrediyor.

YAPAY ZEKA VE BEYAZ YAKALI KRİZİ

Yapay zeka teknolojisi, üniversite mezunları için "üçüncü darbe" oldu. Geçmişte robotlar fabrikalardaki kol gücünü ikame ederken, bugünün üretken yapay zekası (Generative AI); kod yazma, metin yazarlığı ve veri analizi gibi giriş seviyesindeki beyaz yakalı pozisyonlarını otomatikleştiriyor. Bu durum, dört yıllık teorik eğitimin piyasadaki geçerliliğini daha mezuniyet aşamasında yitirmesine neden oluyor.