Deprem haritalarını değiştirecek keşif: Yerin altındaki o devasa hareket ilk kez tespit edildi

Gondwana Research dergisinde yayımlanan araştırmaya göre, Bask Bölgesi Üniversitesi’nden Asier Madarieta’nın liderliğini yaptığı uluslararası bir bilim ekibi, Afrika tektonik plakasının yılda ortalama 4-6 milimetre hızla Avrasya plakasına doğru hareket ettiğini tespit etti. Araştırmacılara göre bu hareket, İber Yarımadası’nın yavaş yavaş saat yönünde dönmesine neden oluyor.

TARİHSEL HAREKETE ZIT BİR DÖNÜŞ

Araştırma, bu dönüşün yarımadanın jeolojik geçmişiyle çeliştiğine dikkat çekiyor. On milyonlarca yıl önce bugünkü Fransa’nın batı kıyılarına bitişik konumda bulunan İber Yarımadası, Kuzey Atlantik’in açılmasıyla ana karadan ayrılmış ve saatin tersi yönde dönerek güneybatıya doğru kaymıştı. Daha sonra tekrar doğuya itilen yarımada, Avrupa kıtasıyla çarpışarak Pireneler sıradağlarının oluşmasına yol açmıştı. Bilim insanlarına göre bugün gözlemlenen hareket, bu tarihsel sürecin tam tersi yönde ilerliyor.

AFRİKA PLAKASININ BASKISI BELİRLEYİCİ ETKEN

Araştırmacılar, uydu tabanlı jeodezik ölçümler ile sismik verileri birlikte değerlendirerek, Cebelitarık Boğazı’nın batısında Afrika plakasının İberya kıyılarına doğru belirgin bir baskı uyguladığını tespit etti. Bu baskının, yarımadanın özellikle batı ve güneybatı kesimlerinde daha belirgin bir saat yönü dönüşüne yol açtığı belirtiliyor. Farklı bölgelerin farklı hız ve yönlerde hareket etmesi, yarımada altındaki gerilim dağılımının homojen olmadığına işaret ediyor.

DEPREM RİSK HARİTALARI YENİDEN DEĞERLENDİRİLECEK

Araştırmacılar, bu bulgunun yalnızca jeolojik bir ilgi konusu olmadığını, İspanya, Portekiz ve Kuzey Afrika’yı kapsayan geniş bir bölgedeki aktif fay hatlarının yeniden değerlendirilmesi gerektiğine işaret ettiğini vurguluyor. Uzmanlara göre Afrika ve Avrupa plakaları arasındaki sürekli etkileşimin yarattığı gerilim, Pireneler ve Cebelitarık Yayı’nı da içeren geniş bir alandaki deprem risklerinin hesaplanmasında önemli bir veri kaynağı olacak.