BM’den tarihi harita kararı: 164 ülke destekledi, dünya haritası değişiyor

Birleşmiş Milletler (BM), dünya haritalarında kıtaların büyüklüklerinin daha doğru temsil edilmesi için önemli bir adım attı. Genel Kurulda kabul edilen “Haritayı Düzelt” (Correct the Map) girişimi, ülkeleri ve eğitim kurumlarını kıtaların yüzölçümleri arasındaki gerçek oranları koruyan harita projeksiyonlarını kullanmaya teşvik ediyor.

4 Eylül 2026’da yapılan oylamada karar tasarısı 164 ülkenin desteğini aldı. ABD tasarıya karşı oy kullanırken Estonya, Gürcistan, Litvanya, Moldova, Sırbistan ve Ukrayna çekimser kaldı.

AFRİKA’NIN GERÇEK BÜYÜKLÜĞÜ GÜNDEMDE

Kararın merkezinde, özellikle Afrika kıtasının geleneksel dünya haritalarında olduğundan daha küçük algılanmasına yol açan projeksiyon farklılıkları bulunuyor.

Yaygın olarak kullanılan Mercator projeksiyonu, 16’ncı yüzyılda denizcilik ve navigasyon amacıyla geliştirildi. Bu yöntem yönlerin harita üzerinde izlenmesini kolaylaştırırken, kutuplara yaklaştıkça yüzölçümlerini olduğundan büyük gösteriyor.

Bu nedenle Grönland, Kanada ve Rusya gibi kuzeyde bulunan bölgeler, ekvatora yakın coğrafyalara kıyasla haritada daha geniş alan kaplıyor. Afrika ise yaklaşık 30,4 milyon kilometrekarelik yüzölçümüne rağmen haritalarda gerçek büyüklüğünden çok daha küçük algılanabiliyor.

Afrika’nın yüzölçümü yaklaşık 30,4 milyon kilometrekare, Grönland’ınki ise yaklaşık 2,17 milyon kilometrekare. Bu da Afrika’nın Grönland’ın yaklaşık 14 katı büyüklüğünde olduğu anlamına geliyor.

EQUAL EARTH PROJEKSİYONU ÖNE ÇIKIYOR

BM kararında, 2018 yılında geliştirilen Equal Earth projeksiyonu ve benzeri eşit alanlı haritaların kullanımının teşvik edilmesi öngörülüyor.

Equal Earth, kıtaların yüzölçümleri arasındaki oranları korumayı amaçlıyor. Bu sayede ülkeler ve kıtalar arasındaki büyüklük karşılaştırmaları, Mercator projeksiyonuna kıyasla daha doğru yapılabiliyor.

Ancak hiçbir düz dünya haritası, küresel yüzeyin bütün özelliklerini bozulma olmadan gösteremiyor. Equal Earth yüzölçümlerini korurken kıtaların şekillerinde ve mesafelerinde bazı farklılıklar oluşabiliyor.

ABD KARARA KARŞI ÇIKTI

Afrika ülkelerinin öncülüğünde yürütülen girişim, Togo tarafından Genel Kurula sunuldu ve Afrika Birliği tarafından da desteklendi.

Oylamada ABD’nin tek karşı oy kullanması dikkat çekti. BM’nin açıklamasına göre ABD yönetimi girişimi “radikal ideolojik bir proje” olarak nitelendirirken, kararı destekleyen ülkeler haritalardaki bozulmaların eğitim ve küresel coğrafya algısı açısından önemine vurgu yaptı.

BM Genel Kurulu’nun kabul ettiği karar hukuken bağlayıcı değil. Bu nedenle Mercator projeksiyonunun kullanımı yasaklanmıyor ve ülkelerin mevcut haritalarını hemen değiştirmesi zorunlu tutulmuyor.