BM’den dünya haritası için tarihi karar

Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, dünya haritalarında kullanılan geleneksel Mercator projeksiyonuna alternatif olarak kıtaların yüzölçümlerini daha gerçeğe yakın gösteren Equal Earth projeksiyonunun kullanımını teşvik eden kararı kabul etti. Afrika ülkelerinin öncülüğündeki girişim 164 ülkenin desteğini alırken, ABD karara karşı oy kullanan tek ülke oldu. 6 ülke ise çekimser kaldı.

“Haritayı Düzelt” adı verilen karar, özellikle Afrika’nın dünya haritalarında olduğundan daha küçük görünmesine yol açan coğrafi gösterimin değiştirilmesini amaçlıyor. 1. yüzyılda Gerardus Mercator tarafından geliştirilen projeksiyonda, ekvatordan uzaklaştıkça kara parçaları olduğundan daha büyük gösteriliyor. Bu nedenle Afrika, Avrupa ve Kuzey Amerika’ya kıyasla gerçekte olduğundan daha küçük algılanabiliyor.

Örneğin Mercator haritalarında Grönland Afrika ile benzer büyüklükte görünebiliyor. Oysa Afrika’nın yüzölçümü Grönland’ın yaklaşık 14 katı.

EQUAL EARTH PROJEKSİYONU ÖNERİLİYOR

BM kararında, yüzölçümlerini daha doğru yansıtan Equal Earth gibi alan koruyan harita projeksiyonlarının yaygınlaştırılması teşvik ediliyor.

Karar; hükümetlerin yanı sıra okulların, uluslararası kuruluşların, akademik kurumların ve teknoloji şirketlerinin daha gerçekçi harita gösterimlerini kullanmasını destekliyor. Togo ise yıl sonuna kadar okul coğrafya materyallerini değiştirmeyi planlıyor.

Ancak kararın hukuken bağlayıcı olmadığı ve Mercator projeksiyonunun tamamen yasaklanmadığı özellikle belirtiliyor. Mercator, denizcilik ve hava navigasyonu gibi alanlarda kullanılmaya devam edebilecek.

ABD NEDEN KARŞI ÇIKTI?

Oylamada dikkat çeken ayrıntı ABD’nin karara tek başına karşı çıkması oldu. ABD’nin BM Büyükelçisi Mike Waltz, girişimin yalnızca harita kullanımını düzenleyen teknik bir değişiklik olmadığını savundu. Washington, kararın “ideolojik bir gündemin” parçası olduğunu ve BM’nin uluslararası barış ile güvenlik gibi daha önemli sorunlara odaklanması gerektiğini öne sürdü.

ABD’nin itirazı, özellikle karar metninde haritalardaki çarpıtmaların tarihsel, kültürel ve jeopolitik algılar üzerindeki etkilerine vurgu yapılmasından kaynaklandı.

Girişimin arkasındaki en önemli aktörlerden biri Togo oldu. Afrika Birliği üyesi ülkelerin desteklediği kampanya, Mercator projeksiyonunun Afrika’nın küresel algılanışında yarattığı eşitsizliği gündeme taşıdı.

Togo Dışişleri Bakanı Robert Dussey, girişimin herhangi bir medeniyete karşı olmadığını, kıtanın dünya üzerindeki gerçek büyüklüğünün daha doğru şekilde gösterilmesini amaçladığını belirtti.