AB’den Kanada’ya tarihi teklif: İlk “ortak üye” olabilir

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Avrupa Parlamentosu’ndaki Birliğin Durumu konuşmasında Kanada ile ilişkilerin derinleştirilmesi için dikkat çeken bir öneri açıkladı. Von der Leyen, Kanada’nın AB’nin ilk “ortak üyesi” olması yönünde çalışmak istediğini belirtti.

Öneri, Kanada’nın tam üyeliği anlamına gelmiyor. AB anlaşmalarında şu anda “ortak üyelik” adı altında tanımlanmış bir statü bulunmadığı için, yeni modelin kapsamının ayrıca oluşturulması gerekiyor.

“Ortak üyelik” modeli, Kanada’nın AB kurumlarında tam üye olarak yer almadan Birlik’le mevcut ilişkilerini daha ileri bir noktaya taşımasını amaçlıyor.

Gündemdeki iş birliğinin imalat, yapay zeka, enerji, savunma ve kritik mineraller gibi stratejik sektörleri kapsaması planlanıyor. Taraflar ayrıca Arktik bölgesinde ortak projeler ve altyapı yatırımları konusunda da daha yakın çalışmayı değerlendiriyor.

TAM ÜYELİK DEĞİL, DAHA DERİN ENTEGRASYON

Kanada’nın AB’ye tam üye olması mevcut koşullarda gündemde değil. Bunun yerine tartışılan model, ekonomik ve stratejik entegrasyonu artırırken siyasi olarak tam üyeliğin dışında kalmayı öngörüyor.

Önerinin kapsamına bağlı olarak Kanada’nın AB Tek Pazarı’na daha geniş erişim sağlaması gündeme gelebilir. Ancak böyle bir erişim, Ottawa’nın birçok alanda AB kurallarını kendi mevzuatına uyarlamasını gerektirebilir.

TRUMP DÖNEMİNDE KANADA-ABD GERİLİMİ

Teklif, Kanada ile ABD arasındaki ilişkilerin ticaret ve dış politika başlıklarında gerildiği bir dönemde geldi.

Kanada Başbakanı Mark Carney, son aylarda ülkesinin ABD’ye ekonomik bağımlılığını azaltmak ve Avrupa ile daha yakın ilişkiler kurmak istediğini açıkça ortaya koydu. Ottawa ile Brüksel arasında enerji, savunma, yapay zeka ve kritik mineraller başta olmak üzere stratejik alanlarda iş birliğinin artırılması için görüşmeler yürütülüyor.

AB’NİN İLK “ORTAK ÜYESİ” KANADA OLABİLİR

AB açısından da teklif yeni bir model anlamına geliyor. Birlik, Norveç ve İsviçre gibi AB üyesi olmayan Avrupa ülkeleriyle yakın ilişkilere sahip olsa da bugüne kadar resmi olarak “ortak üyelik” statüsü oluşturmuş değil.

Von der Leyen’in önerisi kabul edilirse Kanada, böyle bir statüye sahip ilk ülke olacak.

HAZİRAN DEĞİL, EKİM ZİRVESİ BELİRLEYİCİ OLABİLİR

Ortak üyelik teklifinin ayrıntılarının önümüzdeki dönemde yapılacak Kanada-AB temaslarında netleştirilmesi bekleniyor. Ekim ayında yapılması planlanan Kanada-AB zirvesinde konunun daha kapsamlı biçimde ele alınması öngörülüyor.

Ancak yeni statünün oluşturulması kolay olmayacak. AB hukukunda böyle bir üyelik türünün bulunmaması nedeniyle modelin hukuki çerçevesinin hazırlanması ve 27 üye ülkenin tamamının onayının alınması gerekecek.

Kanada ile AB arasında halihazırda Serbest Ticaret Anlaşması CETA bulunuyor. Yeni ortaklık modeli ise tarafların yalnızca ticareti değil, savunma sanayisi, teknoloji, enerji ve kritik hammaddeler gibi stratejik alanları da aynı çerçevede ele almasını hedefliyor.

Teklifin nasıl şekilleneceği ve Kanada’ya ne ölçüde AB iç pazarına erişim sağlayacağı ise müzakereler sonucunda belli olacak.