AB’den İran’a yaptırımların perde arkası: Ambargoya rağmen lider yine Almanya

Avrupa Birliği (AB) bakanları bu hafta Brüksel'de bir araya gelerek İran'a yönelik baskıyı artırma kararı aldı. Mevcut yaptırımlar Nisan 2026'ya kadar uzatıldı ve yeni tedbirler onaylandı. Ancak diplomatik masada atılan bu sert adımların ekonomik sahada, özellikle de AB'nin "lokomotif" ülkeleri nezdinde tam karşılık bulmadığı görüldü.

Eurostat verileri, siyasi krizlere rağmen ticari çarkların döndüğünü, hatta ibrenin Avrupa lehine olduğunu gösteriyor. 2024 yılında AB ile İran arasındaki mal ticaret hacmi 4,6 milyar avroya ulaştı. Ancak bu ticaretin dengesi oldukça şaşırtıcı: AB, İran'dan sadece 850 milyon avroluk mal alırken, Tahran'a tam 3,7 milyar avroluk mal sattı. Yani "ambargo altındaki" İran ile yapılan ticaretten Avrupa Birliği'nin kasasına yaklaşık 2,9 milyar avro "ticaret fazlası" girdi. Hizmet ticaretinde de benzer bir tablo var; 2023 yılında 1,68 milyar avroluk hacim yakalandı.

BİR DÖNEMİN DEVİYDİ ŞİMDİ 'YOK' HÜKMÜNDE

Rakamlar 4,6 milyar avroyu gösterse de, bu seviye geçmişin çok uzağında. 2011 yılında 27 milyar avroyu aşarak zirve yapan ticaret, yaptırımların gölgesinde eridi. 2015'teki Nükleer Anlaşma (JCPOA) ile 20 milyar avroya kadar toparlanan hacim, 2019'da Trump döneminin baskısıyla yeniden çakıldı. Bugün İran, AB'nin toplam ihracatının sadece yüzde 0,1'ini oluşturuyor. Yani Tahran, Brüksel için artık "vazgeçilmez" değil ama "tamamen silinmiş" de değil.

PASTANIN ÜÇTE BİRİ ALMANYA'NIN

Avrupa'nın İran ile ticaretinde başrol oyuncusu ise değişmedi. 2024 verilerine göre Almanya, Birlik içinde İran'ın açık ara en büyük ticaret ortağı konumunda. AB'nin İran ile yaptığı toplam ticaretin neredeyse üçte biri (yüzde 32,6) Berlin üzerinden yürüyor. Almanya, İran'a 1,27 milyar avroluk mal satarken, sadece 212 milyon avroluk ithalat yaptı.

İTALYA VE HOLLANDA TAKİPTE

Almanya'yı yüzde 15,6'lık payla İtalya izliyor. İtalyanlar 528 milyon avroluk ihracatla listede ikinci sırada. Üçüncü sıradaki Hollanda ise ilginç bir istatistiğe sahip; İran'dan neredeyse hiçbir şey almazken (62 milyon avro), satış konusunda (607 milyon avro) AB'nin en agresif ikinci ülkesi konumunda. Belçika, İspanya ve Fransa da Tahran ile ticari bağlarını koparmayan diğer başkentler arasında yer alıyor.