ABD, Trump’ın kararıyla DSÖ’den resmen ayrıldı

ABD, Başkan Donald Trump’ın bir yıl önce duyurduğu kararın ardından Dünya Sağlık Örgütü’nden (DSÖ-WHO) resmen ayrıldı. Washington’un çekilmesi, küresel sağlık yönetiminde önemli bir boşluk yaratırken, bilim insanları ve halk sağlığı uzmanları olası salgınlara karşı erken uyarı ve koordinasyon mekanizmalarının zarar göreceğini belirtiyor.

DSÖ yetkililerine göre ABD’nin kuruluşa 130 milyon dolardan fazla borcu bulunuyor. Trump yönetimi yetkilileri ise çekilme sürecinde bazı kritik sorunların çözülemediğini kabul ediyor. Bunların başında, diğer ülkelerden alınan sağlık verilerine erişimin kaybı geliyor. Uzmanlara göre bu veriler, ABD’ye yeni pandemilere karşı erken uyarı sağlıyordu.

“EN YIKICI BAŞKANLIK KARARLARINDAN BİRİ”

Georgetown Üniversitesi Halk Sağlığı Hukuku Uzmanı Lawrence Gostin, ABD’nin DSÖ’den ayrılmasının küresel salgınlara yanıt kapasitesini ciddi biçimde zayıflatacağını belirtti. Gostin, “Bana göre bu, benim yaşamımda verilmiş en yıkıcı başkanlık kararıdır” ifadelerini kullandı. Kararın, ABD’li bilim insanları ve ilaç şirketlerinin yeni aşı ve tedaviler geliştirme süreçlerini de olumsuz etkileyeceği vurgulandı.

Trump yönetimi, ocak ayı başında Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu (UNFPA) ve uluslararası iklim müzakerelerini düzenleyen BM anlaşması dahil olmak üzere toplam 66 uluslararası kuruluştan çekilme kararı almıştı. DSÖ, Birleşmiş Milletler’in sağlık alanındaki uzman kuruluşu olarak faaliyet gösteriyor.

Dünya Sağlık Örgütü; mpox, Ebola ve çocuk felci gibi küresel tehditlere karşı koordinasyonu sağlıyor, yoksul ülkelere teknik destek sunuyor ve sınırlı aşı ile tedavilerin dağıtımına yardımcı oluyor. Ayrıca ruh sağlığı ve kanser dahil yüzlerce hastalık için küresel rehberler yayımlıyor. Dünyadaki neredeyse tüm ülkeler DSÖ üyesi konumunda bulunuyor.

ABD, DSÖ’nün kuruluşunda öncü rol üstlenmiş ve uzun yıllar en büyük bağışçılarından biri olmuştu. ABD Sağlık ve İnsan Hizmetleri Bakanlığı verilerine göre Washington, DSÖ’ye yıllık ortalama 111 milyon dolar aidat ve yaklaşık 570 milyon dolar gönüllü katkı sağlıyordu.
Trump ise çekilme gerekçesi olarak DSÖ’nün COVID-19 pandemisini ve diğer küresel sağlık krizlerini kötü yönettiğini, gerekli reformları hayata geçiremediğini ve siyasi etkilerden bağımsız davranamadığını savundu.

ABD, DSÖ bünyesindeki teknik çalışma grupları ve özellikle grip aşılarının güncellenmesinde kritik rol oynayan küresel veri paylaşım mekanizmalarından da çekilmiş oldu. Bu durum, ABD’nin dolaşımdaki virüs türlerine ilişkin hayati bilgilere erişimini sona erdirdi. Uzmanlar, bunun gelecekte yeni salgınlara karşı hazırlık süresini uzatabileceği uyarısında bulunuyor.