ABD istihbaratı: Çin ve Rusya, İran'a dolaylı destek sağlamış olabilir

ABD istihbarat kurumları, Çin ve Rusya’nın İran ile yürütülen savaşta sadece izleyici kalmadığını, sürece dolaylı yollarla dahil olduğunu değerlendiriyor. New York Times'a (NYT) konuşan yetkililer, Pekin yönetiminin bazı paravan şirketler aracılığıyla İran'ın askeri üretimine kimyasal ve yakıt desteği sağlamasına 'göz yumduğunu' iddia etti. Her ne kadar Çin doğrudan askeri teçhizat gönderme konusunda bugüne kadar temkinli davransa da Washington’daki bazı kaynaklar, omuzdan atılan ve 'MANPADS' olarak bilinen uçaksavar füzelerinin İran envanterine çoktan girmiş olabileceğini fısıldıyor. Ancak bu silahların sahada kullanıldığına dair henüz somut bir kanıt bulunmadığı da raporun notları arasında yer alıyor.

İstihbarat raporunun en çarpıcı kısımlarından biri de Rusya'nın rolüyle ilgili. İddialara göre Moskova, İran Devrim Muhafızları Ordusuna hayati öneme sahip uydu istihbaratı sağladı. Bu verilerin, ABD gemilerinin ve bölgedeki hassas askeri hedeflerin koordinatlarının belirlenmesinde kilit rol oynadığı savunuluyor. Eğer bu bulgular kesinleşirse, Washington'ın Moskova ve Pekin'e karşı diplomatik baskısını bir üst perdeye taşıması ve zaten kırılgan olan ateşkes sürecinin tamamen rafa kalkması işten bile değil.

Haberde adı geçen 'MANPADS' (Man-Portable Air-Defense Systems), tek bir asker tarafından omuzdan ateşlenebilen ve alçak irtifadaki helikopter ile savaş uçaklarını hedef alan savunma sistemleridir. Bu füzelerin İran’ın eline geçmesi, bölgedeki hava üstünlüğünü elinde bulunduran ABD ve İsrail hava kuvvetleri için 'asimetrik bir tehdit' anlamına geliyor. Yani pahalı ve gelişmiş bir savaş uçağının, maliyeti çok daha düşük olan bir omuz füzesiyle düşürülebilme ihtimali, savaşın tüm askeri stratejisini kökten değiştirebilir.

İSTİHBARAT SAVAŞLARI VE PİYASA YANSIMASI

Bu tür sızıntı haberler genellikle büyük diplomatik hamlelerin veya yeni yaptırım kararlarının öncüsü olarak kabul ediliyor. İslamabad’daki barış görüşmelerinin tıkandığı bir dönemde Çin ve Rusya’nın 'gizli müttefik' olarak hedef gösterilmesi, ateşkesin kalıcı olma ihtimalini iyice zayıflatıyor. Bu durumun enerji piyasaları ve küresel nakliye rotaları (Hürmüz Boğazı gibi) üzerindeki baskıyı artırması bekleniyor. Yatırımcıların ve bölgeyi takip edenlerin, bu 'dolaylı destek' iddialarının ardından gelebilecek resmi açıklamaları ve Pekin ile Moskova’nın vereceği yanıtları çok yakından izlemesi gerekiyor.