ABD-İran anlaşmasının 14 kritik maddesi ortaya çıktı: Yaptırımlar kalkıyor, Hürmüz açılıyor

ABD ile İran arasında imzalanması beklenen anlaşmanın detayları netleşiyor. İki ülke arasında yıllardır süren gerilimi sona erdirmesi beklenen anlaşma, yalnızca Washington ve Tahran ilişkilerini değil, Orta Doğu'nun geleceğini de doğrudan etkileyebilecek nitelikte görülüyor. Taslağa göre ABD ve İran, mevcut çatışmaların tüm cephelerde kalıcı olarak sona erdiğini ilan edecek. Taraflar bundan sonra birbirlerine karşı güç kullanmama ve tehditte bulunmama taahhüdü verecek.

Anlaşma kapsamında her iki ülke de karşılıklı olarak egemenlik ve toprak bütünlüğüne saygı gösterecek, iç işlerine müdahale etmeyecek. Mutabakat zaptının imzalanmasının ardından tarafların en fazla 60 gün içerisinde kapsamlı ve nihai bir anlaşma üzerinde uzlaşması planlanıyor. Bu süreçte teknik, siyasi ve hukuki detayların tamamlanması amaçlanıyor.

HÜRMÜZ BOĞAZI VE DENİZ TRAFİĞİ NORMALE DÖNECEK

Taslağın en dikkat çeken maddelerinden biri deniz ticaretine ilişkin oldu. ABD'nin deniz ablukasını kaldırması ve İran'a yönelik müdahaleleri sonlandırması öngörülürken, İran da Hürmüz Boğazı'ndan geçen ticari gemilerin savaş öncesindeki seviyelere dönmesini sağlayacak adımları atacak. Ayrıca ABD'nin bölgedeki askeri varlığını azaltarak belirli bölgelerden çekilmesi de planlanıyor.

İRAN'A 300 MİLYAR DOLARLIK DESTEK PLANI

Anlaşma kapsamında ABD ve bölgesel ortaklarının İran ekonomisinin yeniden yapılandırılması için en az 300 milyar dolarlık finansman sağlamayı taahhüt ettiği belirtiliyor. Bu kaynakların altyapı, enerji, sanayi ve ekonomik kalkınma projelerinde kullanılması hedefleniyor. Taslak metne göre ABD, İran'a yönelik mevcut yaptırımları belirli bir takvim doğrultusunda kaldıracak. Birincil ve ikincil yaptırımların yanı sıra Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı kapsamındaki kısıtlamaların da gözden geçirilmesi öngörülüyor.

İran, nükleer silah üretmeyeceğini yeniden teyit ederken, zenginleştirilmiş uranyum stoklarının geleceği ve ülkenin sivil nükleer ihtiyaçları nihai anlaşma kapsamında ele alınacak.

Taslağa göre İran'ın yurt dışında bulunan ve çeşitli yaptırımlar nedeniyle erişemediği fonların serbest bırakılması planlanıyor. Bu varlıkların kullanımına yönelik gerekli izinlerin verilmesi ve fonların İran Merkez Bankası'nın belirleyeceği alanlarda kullanılabilmesi hedefleniyor. ABD Hazinesi'nin, nihai anlaşma yürürlüğe girene kadar İran petrolü, petrokimya ürünleri ve bunlarla bağlantılı bankacılık, sigorta ve taşımacılık faaliyetleri için çeşitli muafiyetler tanıması da taslakta yer alıyor.