ABD Irak’tan çekildi, gözler Türkiye’ye çevrildi: Ankara’nın bölgedeki rolü büyüyebilir

ABD öncülüğündeki koalisyonun Irak’taki askeri misyonunun 30 Eylül’de sona ermesi, Bağdat ve bölgedeki aktörler açısından yeni bir dönemin başlangıcı olarak değerlendiriliyor. ABD askerlerinin çekilmesiyle birlikte İran’ın Irak’taki etkisinin artabileceği tartışılırken, Arab News yazarı Dr. Dania Koleilat Khatib, özellikle IKBY'de Türkiye’nin daha belirgin bir aktör haline gelebileceğini savundu.

ABD öncülüğündeki koalisyon, 2014 yılında DEAŞ’a karşı mücadele amacıyla Irak ve Suriye’de konuşlandırılmıştı. Irak’ta DEAŞ’ın toprak hakimiyeti 2017’de sona ermesine rağmen koalisyon güçleri örgütün kalıntılarına karşı operasyonlar ve Irak güçlerine destek amacıyla ülkedeki varlığını sürdürdü.

ABD ile Irak arasında 2024 yılında varılan anlaşma kapsamında koalisyonun Irak’taki misyonunun sona erdirilmesi kararlaştırıldı. Son Amerikan askerlerinin de çekilmesiyle birlikte Irak hükümeti, ülkenin güvenlik sorumluluğunun tamamen kendi kurumlarına geçtiğini vurguladı. ABD ise Irak güvenlik güçlerine eğitim ve istihbarat desteğinin belirli ölçülerde devam edeceğini açıkladı.

ERBİL İÇİN TÜRKİYE ÖNE ÇIKIYOR

Khatib, İran'ın bölgeye yönelik saldırılarının Erbil'de güvenlik endişelerini artırdığını belirtiyor. Buna karşılık Türkiye ile IKBY arasındaki ilişkilerin ekonomik ve siyasi açıdan daha işbirlikçi bir zemine sahip olduğu ifade ediliyor. Türkiye, Irak'ın önemli ticaret ortaklarından biri konumunda bulunurken, Türk şirketlerinin Irak'taki faaliyetlerinde IKBY önemli bir merkez oluşturuyor.

Türkiye-Irak ilişkilerinde enerji hattı da kritik önem taşıyor. Arab News'teki değerlendirmede, Kerkük-Ceyhan petrol boru hattının Irak petrolünün dünya piyasalarına ulaştırılması açısından öneminin arttığı belirtiliyor. Hürmüz Boğazı'ndaki gelişmelerin de bölgedeki alternatif enerji güzergahlarının stratejik değerini yükselttiği ifade ediliyor.

TÜRKİYE-IRAK HATTINDA GÜVENLİK BOYUTU

Ankara'nın Irak'ın kuzeyindeki rolü yalnızca ekonomi ve enerjiyle sınırlı değil. Türkiye, Irak'ın kuzeyindeki PKK varlığını ulusal güvenlik meselesi olarak değerlendiriyor.

Türkiye ile Irak arasında eylül ayında yapılan görüşmelerde de güvenlik işbirliğinin geliştirilmesi konusunda mutabakata varılmıştı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Irak Başbakanı Ali el-Zeydi'nin görüşmesinin ardından Türkiye'nin Başika-Zelikan kampını aşamalı olarak Irak hükümetine devretmesi ve Sincar'da Irak devlet otoritesinin güçlendirilmesi konusunda anlaşma sağlandığı açıklanmıştı.

Bu gelişme, Ankara'nın Irak'taki askeri varlığının niteliğinde değişim yaşanırken Türkiye-Irak güvenlik ilişkilerinin sona ermediğini, aksine daha kurumsal bir zemine taşınmaya çalışıldığını gösteriyor.

İRAN İLE TÜRKİYE ARASINDA ORTAK ZEMİN Mİ?

Khatib'e göre Ankara ve Tahran, Irak'ın kuzeyinden kendi ülkelerine yönelik silahlı faaliyetlerin yürütülmesini istemiyor.

Bu nedenle Khatib, ABD'nin çekilmesinin ardından Türkiye'nin Irak'taki etkisinin artmasının İran açısından İsrail'in bölgedeki etkisinin artmasına kıyasla daha yönetilebilir bir seçenek olabileceğini savunuyor.

ANKARA'NIN IRAK'TAKİ ROLÜ NEDEN ÖNEMLİ?

Türkiye açısından Irak, yalnızca sınır güvenliği bakımından değil; enerji, ticaret, ulaşım ve bölgesel diplomasi açısından da stratejik önem taşıyor. İki ülke, ikili ticareti 30 milyar dolara çıkarma hedefini de daha önce açıklamıştı. Mevcut ticaret hacmi ise yaklaşık 17 milyar dolar seviyesinde bulunuyor.

ABD'nin Irak'taki askeri misyonunun sona ermesiyle birlikte Bağdat'ın egemenlik vurgusu güçlenirken, Erbil'in güvenlik arayışı ve bölgedeki enerji-ticaret hatlarının önemi Türkiye'nin konumunu yeniden gündeme getiriyor.