ABD ile anlaşmanın detayları belli oldu: 25 milyar dolarlık serbest bırakma ve Hürmüz’de tam açılım

Küresel enerji koridorundaki ablukayı bitirecek ve Orta Doğu’da topyekün bir savaş riskini ortadan kaldıracak "Büyük Uzlaşı"nın yol haritası netleşti. ABD Başkanı Donald Trump’ın "Bugün imzalanacak" açıklamasının ardından, taslak metinde yer alan kritik maddeler dünya kamuoyuna duyuruldu. Anlaşma, taraflara kalıcı ve kapsamlı bir barış antlaşması imzalamak üzere 60 günlük bir müzakere penceresi açıyor. Bu süre zarfında silahlar susacak, ekonomik ve askeri ablukalar kademeli olarak gevşetilecek.

Tahran yönetimi, küresel petrol ticaretinin şah damarı olan Hürmüz Boğazı'nı hiçbir ülkeye (ABD müttefikleri dahil) ayrım yapmaksızın derhal tüm ticari gemilerin geçişine açacak. Washington, İran limanlarını felç eden deniz ablukasını kaldırma sürecini imza atılır atmaz başlatacak. Ablukanın tamamen kaldırılması en geç 30 gün içinde tamamlanacak.

25 MİLYAR DOLARLIK KAYNAK SERBEST

Mutabakatın en çarpıcı finansal başlığı, ABD'nin uluslararası bankalarda dondurduğu İran varlıklarına yönelik oldu. Beyaz Saray, İran’a ait 25 milyar dolarlık fonun serbest bırakılmasını kabul etti. Bu devasa kaynağın transferi; doğrudan nakit akışı yerine, bölge ülkeleri üzerinden kurulacak ortak finansal kredi hatları ve mekanizmalarla gerçekleştirilecek. Ayrıca ABD, müttefikleriyle birlikte İran için bir "Yeniden Yapılanma ve Kalkınma Planı" hazırlayacak.

ABD, 60 günlük ara dönemde İran petrolünün uluslararası pazara satılabilmesi ve Tahran'ın bu gelirleri doğrudan kullanabilmesi için belirli bir süre muafiyet tanıyacak. Nihai anlaşma masası kurulana kadar ABD, İran'a yönelik hiçbir yeni yaptırım kararı almayacak. Kapsamlı imza sonrası ise BM ve ABD yaptırımları belirlenen bir takvimle tamamen silinecek.

İran, nükleer silah üretmeyeceğini veya edinmeyeceğini net bir dille taahhüt edecek. 60 günlük süreçte nükleer program mevcut haliyle dondurulacak; yeni tesis açılmayacak ve uranyum zenginleştirme seviyesi artırılmayacak. En dikkat çekici esneklik ise ABD'den geldi: Gelecekteki nihai anlaşma kapsamında, İran'ın elindeki yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokunu kendi topraklarında seyrelterek sivil enerjiye dönüştürmesine izin verilecek.